Tag Archives: ziemiaństwo

Next Page

Regina Kotłowska – Majątek Żukowskich w Lalkowych na Kociewiu

 

Regina Kotłowska

Majątek Żukowskich w Lalkowych na Kociewiu

Wydawnictwo Region 

Gdynia 2016

Sygnatura SIRr IIIA/120

Monografia poświęcona jest majątkowi i dworowi Olgi i Władysława Żukowskich w Lalkowych.

Jest to historia rodu, ale również wsi i jej mieszkańców.

Oparta jest na dokumentach z archiwum rodzinnego oraz na wspomnieniach świadków.

Książka rozpoczyna się od przedstawienia dziejów majątku w Lalkowych od końca XVIII wieku do 1923 roku, kiedy to zakupiło go małżeństwo Władysława i Olgi Żukowskich.

W rozdziale II autorka opisuje środowisko rodzinne Władysława Żukowskiego i Olgi Pawłowny z Moskwinów.

Władysław Żukowski ukończył Instytut Górniczy w Petersburgu.

Był dyrektorem kopalni w Sosnowcu.

Kolejny rozdział przedstawia okoliczności przeniesienia się rodziny Żukowskich do Lalkowych i zakupu tutejszych dóbr ziemskich.

Rozdział IV opisuje życie rodziny w Lakowych, przedstawia majątek, zabudowania dworskie.

Rozdział V poświęcony jest wsi Lakowy, budowie dworu w Lalkowach, miejscowej parafii.

Rodzina Żukowskich dzieliła czas między Sosnowiec, Kraków i Lalkowy.

Na co dzień majątkiem zarządzał administrator.

W książce opisano również innych pracowników dworu i gospodarstwa.

Ostatni rozdział przedstawia tragiczne losy Lalkowych w okresie okupacji niemieckiej i powojennych rządów komunistycznych.

Dekretem PKWN majątek został odebrany rodzinie bez odszkodowania.

Należy podkreślić, że autorka monografii Regina Kotłowska dotarła do unikatowych źródeł i cennych informacji.

Drobiazgowo opisała losy rodziny Żukowskich.

Równie wiele miejsca poświeciła wsi Laklowy i dziejom jej mieszkańców.

Wszystkie wiadomości przedstawiła na szerokim tle historycznym i ekonomicznym.

Poznaliśmy więc skomplikowane stosunki narodowościowe na Kociewiu.

Dowiedzieliśmy się też wiele o sytuacji ekonomicznej ziemiaństwa w przedwojennej Polsce.

Jest to wielka historia małego majątku.

Jak przez soczewkę widać w niej trudną historię Kociewia i tragiczne losy polskich rodzin ziemiańskich.

Ocalić od zapomnienia : pałace i dwory powiatu golubsko-dobrzyńskiego / pod redakcją Szymona Wiśniewskiego

 

Ocalić od zapomnienia
Pałace i dwory powiatu golubsko-dobrzyńskiego

pod redakcją Szymona Wiśniewskiego

Wydawca: Stowarzyszenie Świętego Huberta,
Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna im. ks. F.K. Malinowskiego

Golub-Dobrzyń 2011

Sygnatura SIRr XXXIIIb/166

Publikacja została wydana w ramach projektu „Ocalić od zapomnienia – dwory i pałace” finansowanego przez Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Redaktorem zbioru jest Szymon Wiśniewski – nauczyciel historii, wiceprezes Stowarzyszenia Świętego Huberta oraz komendant Hufca ZHP im. F. Chopina w Golubiu-Dobrzyniu.

Celem projektu było ratowanie pamięci o dworach i pałacach naszego regionu.

Autorami biogramów, oprócz redaktora tomu, są również uczniowie Zespołu Szkół nr 2 w Golubiu-Dobrzyniu: Dorota Gutkowska, Monika Bąkowska, Marcin Grębocki, Jacek Maćkiewicz, Dominika Kęprowska, Hanna Milarska, Magdalena Kaszuba, Joanna Szwaracka, Magdalena Rykaczewska, Małgorzata Marcinkowska, Paweł Cichocki, Jowita Wnuczyńska.

Dwory są pozostałością po świecie ziemiaństwa.

Są miejscami, gdzie w okresie zaborów kwitła polska kultura narodowa i kształtowały się postawy patriotyczne i niepodległościowe.

W książce opisano dwory i pałace istniejące i nie istniejące.

  • Sokołowo
  • Ostrowite
  • Owieczkowo
  • Nowa Wieś
  • Konstancjewo
  • Gałczewko
  • Ciechocin
  • Słuchaj
  • Gajewo
  • Szafarnia
  • Płonne
  • Bocheniec
  • Wielgie
  • Zbójno
  • Skępsk
  • Świętosław
  • Piątkowo
  • Szychowo
  • Elzanowo
  • Pluskowęsy
  • Chełmonie
  • Pruska Łąka
  • Pusta Dąbrówka
  • Józefat
  • Radomin
  • Szczutowo
  • Działyń
  • Wrocki

Paulina Sikorska – Zespoły zabudowy i układ przestrzenny dawnych majątków ziemskich na ziemi chełmińskiej i ich wpływ na sieć osadniczą na przykładzie gminy Papowo Biskupie

 

Paulina SIkorska

Zespoły zabudowy i układ przestrzenny dawnych majątków ziemskich na ziemi chełmińskiej i ich wpływ na sieć osadniczą na przykładzie gminy Papowo Biskupie

Wydawnictwo Adam Marszałek

Toruń 2017

Sygnatura SIRr VIII/In-137

Publikacja wydana została na podstawie pracy doktorskiej pt. „Zespoły zabudowy i układ przestrzenny dawnych majątków ziemskich na ziemi chełmińskiej i ich wpływ na sieć osadniczą”, napisanej na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej.

Rozprawa prezentuje wyniki badań Pauliny Sikorskiej nad architekturą, budownictwem i rozplanowaniem przestrzennym zespołów dworsko-folwarcznych.

Autorka dokumentuje przeszłość majątków ziemskich, które były ważną składową dawnego krajobrazu ziem polskich.

Praca obejmuje ziemię chełmińską, ze szczególnym uwzględnieniem gminy Papowo Biskupie.

Autorka podjęła się zbadania dawnych majątków ziemskich, głównie ich zabudowy i struktury funkcjonalnej oraz miejsca w sieci osadniczej regionu.

Monografia składa się z siedmiu rozdziałów.

Rozdział 1 – Wprowadzenie

W rozdziale przedstawiono tematykę badawczą, literaturę przedmiotu i dotychczasowy stan badań.

Rozdział 2 – Charakterystyka historyczna osadnictwa na ziemi chełmińskiej

Autorka omówiła początki osadnictwa, strukturę administracyjną i uwarunkowania przyrodnicze badanego terenu.

Rozdział 3 – Wpływ Zakonu Krzyżackiego  (Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie) i Kościoła katolickiego na formowanie się osadnictwa na ziemi chełmińskiej

W rozdziale przedstawiono zmiany strukturalne osadnictwa i wpływ na nie instytucji Kościoła katolickiego i administracji krzyżackiej.

Opisano też stosunki własnościowe, majątek Zakonu Krzyżackiego i Kościoła Katolickiego.

Rozdział 4 – Uwarunkowania społeczno-gospodarcze działalności majątków ziemskich na ziemi chełmińskiej od końca XVIII w. do połowy XX w.

Autorka omówiła czynniki prawno-gospodarcze i czynniki społeczne warunkujące funkcjonowanie majątków ziemskich.

Rozdział 5 – Charakterystyka zabudowy majątków ziemskich w gminie Papowo Biskupie

W rozdziale zaprezentowano rolę zespołów zabudowy dawnych majątków w strukturze osadniczej, funkcje gospodarcze i społeczne dawnych majątków ziemskich.

Omówiono położenie w sieci osadniczej oraz układ przestrzenny zespołów zabudowy dawnych majątków ziemskich.

Autorka przybliżyła historię rozwoju miejscowości oraz majątków ziemskich w gminie Papowo Biskupie.

Przedstawiono również strukturę i elementy zespołów dworsko-folwarcznych, z uwzględnieniem:
– budynków mieszkalnych właścicieli,
– parków i kompozycji zieleni,
– zabudowy gospodarczej,
– zabudowy dla pracowników folwarcznych,
– młynów wiatrowych
i innych elementów zabudowy, nawet takich jak ogrodzenia czy bramy wjazdowe.

Omówiono również wpływ zespołów dworsko-folwarcznych na zmiany w sieci osadniczej.

Rozdział 6 – Kierunki przekształceń i współczesne możliwości wykorzystania istniejącej zabudowy dawnych majątków ziemskich

W rozdziale przypomniano o przeszłości wsi na ziemi chełmińskiej w okresie międzywojennym, w okresie II wojny światowej i w okresie PRL.

Przedstawiono również zespoły zabudowy dawnych majątków ziemskich na ziemi chełmińskiej po 1989 roku.

Rozdział 7 – Podsumowanie

Książka ma cenny walor regionalny i przybliża dzieje niewielkich miejscowości z terenu gminy Papowo Biskupie:

  • Dubielno
  • Falęcin
  • Filrus
  • Folgowo
  • Jeleniec
  • Kucborek
  • Młyńsk
  • Niemczyk
  • Nowy Dwór Królewski
  • Papowo Biskupie
  • Staw
  • Storlus
  • Wrocławki
  • Zegartowice
  • Żygląd

Publikacja zawiera również bardzo wiele planów, map, wykresów, rycin i fotografii.