Władysław Raczkiewicz – Prezydent Polski i wojewoda pomorski

Władysław Raczkiewicz, Fotografia w: Monografia Wielkiego Pomorza i Gdyni, Toruń 1939, Sygnatura SIRr VIb/7-1

Władysław Raczkiewicz urodził się 21 stycznia 1885 roku na Kaukazie.

Pochodził z ziemiańskiej rodziny z okolic Mińska.

Jednak po powstaniu styczniowym jego dziad został zesłany na Syberię.

Majątek rodziny skonfiskowano.

Po odbyciu zesłania nakazano mu osiedlić się z rodziną na Kaukazie.

Władysław Raczkiewicz studiował w Petersburgu i Dorpacie.

Po studiach został adwokatem w Mińsku.

Od wczesnej młodości był zaangażowany w patriotyczną konspirację.

 

W czasie rewolucji w Rosji zaangażował się w tworzenie polskich oddziałów wojskowych.

Został nawet w 1917 roku prezesem Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowego w Piotrogrodzie.

W okresie międzywojennym pełnił wiele ważnych funkcji państwowych.

Był między innymi:
– cztery razy ministrem spraw wewnętrznych (1921, 1925, 1925-1926, 1935-1936)
– cztery razy wojewodą (nowogródzkim 1921-1924,  wileńskim 1926-1930, krakowskim 1935, pomorskim 1936-1939)
– marszałkiem Senatu (1930-1935)
– prezesem Światowego Związku Polaków z Zagranicy
– prezesem Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego

Jako minister spraw wewnętrznych wydał w 1926 roku zarządzenie nadające Gdyni prawa miejskie.

Gdy był wojewodą pomorskim powstało Władysławowo wraz z wybudowaniem tam portu rybackiego (1938 rok).

Przedwojenna rezydencja wojewodów pomorskich – ul. Fredry 8. Dziś siedziba Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Toruniu.

Funkcje wojewody pomorskiego sprawował od 17 lipca 1936 roku do 5 września 1939 roku.

Urząd Wojewódzki mieścił się w Toruniu w gmachu przy Fosie Staromiejskiej 3 (obecnie Collegium Maius UMK).

Rezydencja wojewodów pomorskich znajdowała się przy ulicy Fredry 8 (obecnie siedziba Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej).

Wielką zasługą Władysława Raczkiewicza było powstanie tzw. Wielkiego Pomorza.

1 kwietnia 1938 roku granice województwa pomorskiego powiększyły się.

Do województwa pomorskiego włączono wówczas 6 powiatów z województwa poznańskiego i 4 powiaty z województwa warszawskiego.

Częścią Wielkiego Pomorza stały się Bydgoszcz i Inowrocław.

Za sprawą Władysława Raczkiewicza Toruń stał się siedzibą pomorskiego Kuratorium Oświaty i Sądu Apelacyjnego.

Pomorski Urząd Wojewódzki, Fotografia w: Monografia Wielkiego Pomorza i Gdyni, Toruń 1939, Sygnatura SIRr VIb/7-1

Pomorski Urząd Wojewódzki – pierwotnie siedziba Szkoły Przemysłowej – dziś Collegium Maius Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

 

30 września 1939 roku w Paryżu Władysław Raczkiewicz został zaprzysiężony na czwartego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.

Wydarzenie to pozwoliło zachować ciągłość państwa polskiego w latach II wojny światowej.

W 1945 roku odmówił współpracy ze Związkiem Radzieckim w tworzeniu rządu w kraju.

Funkcję prezydenta sprawował do swojej śmierci 15 marca 1947.

Zmarł w Wielkiej Brytanii po wielu latach zmagania się z białaczką.

Pochowany został (podobnie jak Władysław Sikorski) na cmentarzu Lotników Polskich w Newark.

Wszyscy, którzy go znali potwierdzali, że miał świetną prezencję, takt i dobre maniery.

Był przystojny, elokwentny, elegancki i obyty w towarzystwie.

Cieszył się bardzo dużym szacunkiem brytyjskiej arystokracji i rodziny królewskiej.

Posiadał umiejętność obcowania z ludźmi i dar ich zjednywania.

Unikał zatargów i był człowiekiem kompromisu.

 

 

25 października 2010 roku odsłonięto w Toruniu pomnik Władysława Raczkiewicza.

Autorem projektu jest Zbigniew Mikielewicz.

Pomnik stanął przed gmachem Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

 

 

 

 

 

Zbigniew Biegański

Związki Prezydenta RP Władysława Raczkiewicza z Pomorzem i Kujawami

W: Prezydenci Rzeczypospolitej Polskiej na Pomorzu i Kujawach

Sygnatura SIRr IIIA/97

 

Władysław Raczkiewicz – Blisko nas

2017 – Rok Władysława Raczkiewicza

Toruń 2017

Sygnatura SIRr IIIB/Raczkiewicz Władysław

 

Naczelnik i Prezydenci II Rzeczypospolitej

Opracowanie biogramów: Alicja Pacholczyk

Warszawa 1991

Sygnatura MAG 237714

 

Wacław Szyszkowski

Raczkiewicz Władysław (1885-1947)

Polski Słownik Biograficzny
Tom XXiX, s. 607-614

Sygnatura SIRi XVIa/1-t.29

 

Zygmunt Kaczmarek

Marszałkowie Senatu II Rzeczypospolitej

Warszawa 1992

Sygnatura MAG 240014

 

Walentyna Korpalska

Raczkiewicz Władysław

W: Słownik Biograficzny Pomorza Nadwislańskiego
Tom 4, str. 26-27

Sygnatura SIRr IIIA/2t.4

 

Andrzej Ajnenkiel, Andrzej Drzycimski, Janina Paradowska

Prezydenci Polski

Warszawa 1991

Sygnatura SIRr XVIa/H-9

 

Mieczysław Wojciechowski
Władysław Raczkiewicz – działacz społeczny i państwowy na Wileńszczyźnie i Pomorzu w okresie międzywojennym (ocena jego działalności w nieznanym przemówieniu z lipca-sierpnia 1939 r.)

W: Europa Orientalis. Polska i jej wschodni sąsiedzi od średniowiecza po współczesność

Sygnatura MAG TN 35045

 

Bożena Czwojdrak, Kazimierz Miroszewski, Jakub Morawiec, Jerzy Sperka

Wielka księga królów i prezydentów Polski

Chorzów 2012

Sygnatura MAG 295175

 

Jacek Piotrowski

Władysław Raczkiewicz – zapomniany prezydent

Mówią Wieki
Nr 06/07 – czerwiec 2007
s. 26-30

Sygnatura MAG 04392-2007