Zygmunt Mocarski – Książka w Toruniu do roku 1793 : zarys dziejów

 

Zygmunt Mocarski

Książka w Toruniu do roku 1793
Zarys dziejów

Toruń 1934

Sygnatura SIRr XXXVe/8

Zygmunt Mocarski był pierwszym dyrektorem Książnicy Miejskiej im. Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Uczynił on z Książnicy największą i najważniejszą bibliotekę na Pomorzu.

Mocarski uczestniczył w życiu naukowym i kulturalnym Torunia.

W 1926 roku założył Towarzystwo Bibliofilów im. Lelewela, którego był prezesem do 1939 r.

Przez cały okres międzywojenny pełnił również funkcję sekretarza Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

Zygmunt Mocarski sam prowadził badania naukowe nad dziejami książki na Pomorzu, których owocem było wybitne dzieło „Książka w Toruniu do r. 1793”.

Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.umk.pl/publication/68808

Monografia składa się z pięciu rozdziałów:

I. Książka w Toruniu do czasu wprowadzenia drukarstwa

II. Wprowadzenie drukarstwa i „złoty” okres kultury toruńskiej na przełomie XVI i XVII wieku

III. W epoce baroku i polihistoryzmu

IV. W głąb czasów saskich. Okres Stanisławowski

V. Uwagi ogólne

Już w średniowieczu powstały w Toruniu biblioteki przy największych kościołach i klasztorach miasta.

Pierwsza w Toruniu oficyna drukarska powstała w 1568 roku i związana była z nazwiskiem Stenczela Worffschauffla.

Autorem pierwszej wydrukowanej w 1569 r. książki „Assertiones aliquod breus ac dilucidae pro Baptismo Infantium” był Erazm Gliczner.

Drukarnia przetrwała zaledwie jeden rok.

Na stałe drukarnia rozpoczęła działalność w 1581 roku, a jej odnowicielem był Melchjor Nehring (zm. 1587), który zapoczątkował złoty wiek toruńskiej typografii.

Jego następcą został najsłynniejszy toruński drukarz Andrzej Koteniusz (zm. 1607).

Na przełom XVI i XVII wieku przypada również początek działalności Biblioteki Toruńskiego Gimnazjum Akademickiego.

W kolejnych stuleciach Rada Miasta Torunia kierownictwo oficyny drukarskiej powierzała następującym drukarzom:

  • Augustyn Ferber
  • Henryk Friese
  • Franciszkek Schnellboltz
  • Michał Karnall
  • Jan Coepsellius
  • Chrystjan Beck
  • Jan Baltazar Blessler
  • Jan Konrad Rüger
  • Jan Chrysjan Laurer
  • Jan Ludwik Nicolai
  • Teofil Ehrenfried Wätzoldt
  • Jan Krzysztof Jungmann
  • Chrystjan Fryderyk Kunzen
  • Paweł Marek Bergmann
  • Karol Gottlob Gebhard
  • Jan Adam Kimmel

Drukarnia nadzorowana była przez rektora Gimnazjum Akademickiego, które było głównym odbiorcą produkcji drukarni i którego profesorowie byli autorami wielu wydawanych książek.