Category Archives: Biografie

Next Page

15 czerwca minie piąta rocznica śmierci Janiny Huppenthal (1928–2013)

15 czerwca minie piąta rocznica śmierci Janiny Huppenthal (1928–2013)

 

Kto miłuje księgi, nie miewa tęskności…

A dodatkowo, kto ceni poezję, zarówno tę wzniosłą, jak i tę, z której humor tryska obficie, to musi zostać… bibliotekarzem?

Janina Huppenthal musiała i chciała.

 

Pracowała w Książnicy prawie czterdzieści lat. Zaczynała tuż po studiach, z nakazem pracy, (na jego mocy miała pracować od 1 grudnia 1952 do 3 listopada 1955), ale ona już 1 sierpnia 1952 r. stawiła się do biblioteki. Bo dla Niej to było spełnienie marzeń – a nie przymus!

Absolwentka toruńskiej polonistyki, (zajęcia miała u obu Górskich Konrada – filologa i historyka Karola), kierowała Ośrodkiem Informacyjno-Bibliograficznym, później Działem Udostępniania, by od 1975 r. zostać wicedyrektorem już Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej i Książnicy Miejskiej w Toruniu.

 

Pracowała z pasją, a wykonywane obowiązki dawały jej dużą satysfakcję. Czego można życzyć więcej? Sama o sobie powiedziała: Życie moje było pogodne i szczęśliwe, choć bogate w wydarzenia. Kochałam i byłam kochana.

Przygotowywała dla przyjaciół piękne zakładki. Lubiła poezje Gałczyńskiego (Zaczarowaną dorożkę) i Tuwima (podobnie jak dyrektor Alojzy Tujakowski – oczarował ją Piotr Płaksin), ale i gustowała w strofach Sotera Rozbickiego, radości niezmiernej dostarczał jej tekst Kochasie i koza – o takim cymbale co się bymbał.

Ale także wraz z Danusią Krełowską rozczytywała się w zbiorku pieśni z zasobów Walentego Fiałka – a tam w Mękach piekielnych, napisanych z początkiem XIX w., ich opis był i straszny i śmieszny zarazem – bo niewiarygodny! Miała ogromne poczucie humoru i kochała ludzi – nie tylko bibliotekarzy!

Chętnie obdarowywała wedlowskim ptasim mleczkiem, (często prelegentów na spotkaniach bibliofilskich, właśnie pudełeczkiem tych czekoladek!). Ceniła ciasto z Hortexu, szczególnie w czasach, kiedy trudno było je zdobyć, chociaż sama piekła doskonale. Marzenka Gurtowska przygotowywała dla niej śmietankowca – wzrokiem, już na progu pochłaniał je Lesiu – jej mąż, całkowicie i bezgranicznie w nią zapatrzony.

Jej dom przy ulicy Kraszewskiego był otwarty dla wielu bibliotekarzy i bibliofilów. Była gościnna i rodzinna. Była dumna i kochała męża Lesława, znanego „chemika od polimerów” oraz swą jedyną córkę Zosię (prywatnie doskonałą tenisistkę i miłośniczkę astronomii).

 

Przez życie przeszła śpiewająco – chociaż tylko jako młoda studentka śpiewała w Chórze Akademickim Studentów UMK, którego dyrygentem był  Jan Michał Wieczorek.

Była i została Pierwszą Damą Książnicy. Znakomitym bibliotekarzem i bibliografem z upodobania, członkiem Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich (ceniła Renię Sakrajdę – Honorowego członka SBP). Ale i pedagogiem, przez dwadzieścia lat kierowała toruńska filią Centrum Kształcenia Ustawicznego Bibliotekarzy w Warszawie (schedę zostawiła Zosi Pawlikowskiej). W środowisku ludzi książki, była uznanym bibliofilem – długoletnim prezesem Towarzystwa Bibliofilów im. J. Lelewela w Toruniu. To za te Toruńskie Ksiąg Miłowanie komilitoni z Lublina uhonorowali ją Orderem Białego Kruka ze Słonecznikiem. W  pracy bibliofilskiej wsparciem był dla niej red. Stanisław Frankowski, ale i przez nią wprowadzony do bibliofilskiej braci Olek Kotlewski. Bibliofile z Poznania, jak i bibliotekarze z Wielkopolski, szczególnie ją doceniali, a i ona z nimi lubiła współpracować.

Jej czasy to epoka druku – i jej pięknodruczków, które współtworzyła z czarodziejem typografii Zygfrydem Gardzielewskim – szefem oficyny w Książnicy. Ceniła i lubiła dyrektora Tujakowskiego – dbała, by o nim nie zapomniano w Toruniu.

O niej pamiętała zawsze! i utrwalała to co nam  „umyka”, tak szybko z pamięci, jej ukochana Danusia Krełowska. Dla której była nie tylko Panią Dyrektor, ale Przyjacielem – co często w swych tekstach podkreślała. To Danusi, kiedy została podobnie jak ona wicedyrektorem – ofiarowała druk  z sentencją Świętego Jana Pawła II: Celem pracy, każdej pracy, jest zawsze człowiek (Fides et ratio).

 

Janina Huppental w pełni to przesłanie Naszego papieża zrealizowała.

Dr Katarzyna Tomkowiak

15 czerwca, o godz. 12.00, dyrekcja i pracownicy Książnicy, członkowie Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich oraz Towarzystwa Bibliofilów im. J. Lelewela w Toruniu – złożą kwiaty na jej grobie, który znajduje się na cmentarzu św. Jerzego przy ul. Gałczyńskiego

18 czerwca, o godz. 11.00, w holu Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu uczcimy pamięć Janiny Huppenthal (1928–2013), zostanie uroczyście otwarta okolicznościowa ekspozycja Jej poświęcona.

Ludwik Kolankowski (1882-1956) – pierwszy rektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

Ludwik Kolankowski był wybitnym polskim historykiem i pierwszym rektorem Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Urodził się 21 czerwca 1882 roku w Nadwórnie na Pokuciu w ubogim, krytym słomą domku robotnika tartacznego.

Miał sześcioro rodzeństwa, które żywiło półtorej hektarowe pole i jedna krowa.

 

Ukończył gimnazjum w Stanisławowie.

Studia we Lwowie na Uniwersytecie Jana Kazimierza zakończył w 1906 roku doktoratem.

Potem przez rok studiował również w Berlinie.

Habilitował się w 1913 roku na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.

Po odzyskaniu niepodległość w 1918 roku pracował w Ministerstwie Spraw Zagranicznych (do 1922 roku).

Jako pełnomocnik Naczelnika Państwa w 1919 roku brał udział we wskrzeszeniu Uniwersytetu Wileńskiego.

W 1919 roku był również Generalnym Komisarzem Cywilnym przy Zarządzie Ziem Wschodnich i organizował polską administrację państwową na Kresach.

Tytuł profesora zwyczajnego otrzymał w 1936 roku.

Jego najważniejsze dzieła naukowe dotyczą epoki jagiellońskiej:

  • Zygmunt August, wielki książę Litwy do roku 1548 (Lwów 1913)
  • Dzieje Wielkiego Księstwa Litewskiego za Jagiellonów 1377–1499 (Warszawa 1930)
  • Polska Jagiellonów. Dzieje polityczne (Lwów 1936)

Wykładał kolejno na uniwersytetach w Krakowie, Wilnie, Lwowie, Warszawie, Łodzi i Toruniu.

Pracował również w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie (1906-1918) oraz był dyrektorem Biblioteki Ordynacji Zamojskiej w Warszawie (1929-1944).

Biblioteka Zamojskich poniosła duże straty w pożarze we wrześniu 1939 roku.

Najcenniejsze zbiory zamurowano potem w jej piwnicach, co sprawiło że ocalały po upadku powstania warszawskiego.

Poza tym Ludwik Kolankowski uratował, wywożąc z Warszawy do Łowicza, najstarszy egzemplarz „Kroniki” Galla Anonima, Mszał Tyniecki, rękopis „Krzyżaków” Henryka Sienkiewicza i „rękopis „Faraona” Bolesława Prusa.

Po wojnie jako prezes Polskiego Towarzystwa Historycznego zabiegał o utworzenie uniwersytetu na Pomorzu.

Jeszcze wcześniej organizował uniwersytet w Łodzi, jako jego prorektor.

13 sierpnia 1945 roku został delegatem Ministra Oświaty do zorganizowania Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Do Torunia przybył 22 sierpnia i od razu jego auto zostało zatrzymane do wyjaśnienia przez milicję z powodu braku wymaganych dokumentów.

23 sierpnia powołał Senat Akademicki.

24 sierpnia dekretem Krajowej Rady Narodowej powołano uniwersytet w Toruniu.

20 września Ludwik Kolankowski został formalnie rektorem.

5 stycznia 1946 roku odbyła się uroczysta inauguracja roku akademickiego.

We wrześniu 1948 roku, po trzech latach kierowania uniwersytetem, został przez władze komunistyczne zmuszony do złożenia rezygnacji.

Po ustąpieniu z funkcji rektora kierował Biblioteką Uniwersytecką (1949-1955).

Zmarł w Toruniu 19 marca 1956 roku.

Został pochowany na cmentarzu św. Jerzego.

Ludwik Kolankowski 1882-1982
Materiały sesji w stulecie urodzin

pod. red. Andrzeja Tomczaka

Toruń 1983

Sygnatura MAG 191167

 

  • Stanisław Dembiński – Profesor Ludwik Kolankowski jako jeden z twórców i pierwszy Rektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu
  • Zenon Hubert Nowak – Rola Ludwika Kolankowskiego w historiografii polskiej
  • Janusz Małłek – Ludwik Kolankowski a uniwersytety polskie
  • Jerzy Serczyk – Ludwik Kolankowski – polityk i człowiek
  • Bogdan Ryszewski – Ludwik Kolankowski jako bibliotekarz
  • Halina Lewczyk, Maria Śliwińska – Bibliografia prac Ludwika Kolankowskiego

 

Ludwik Kolankowski (1882-1956)
W pięćdziesiątą rocznicę śmierci

pod red. Wiesława Sieradzana

Toruń 2006

Sygnatura SIRr IIIB/Kolankowski

 

  • Aleksander Gieysztor – Ludwik Kolankowski (1882-1956) (przedruk z Polskiego Słownika biograficznego)
  • Andrzej Tomczak – Ludwik Kolankowski w nowszej literaturze
  • Ludwik Kolankowski – Pierwsze trzy lata istnienia UMK (1945-1948). Garść wspomnień pierwszego Rektora z okresu organizacyjnego (do druku przygotowała Sylwia Grochowina)
  • Bibliografia publikacji Ludwika Kolankowskiego (oprac. Ireneusz Czarciński)
  • Wykaz najważniejszych publikacji o Ludwiku Kolankowskim (oprac. Ireneusz Czarciński)

 

Ludwik Kolankowski 1882-1956

Zapiski Pamiętnikarskie

Do druku przygotowała, wstępem i przypisami opatrzyła Sylwia Grochowina

Toruń 2012

Sygnatura MAG 294311

Tadeusz Garczyński – Dorpowscy w Prusach Królewskich i Wielkopolsce

 

Tadeusz Garczyński

Dorpowscy w Prusach Królewskich
i Wielkopolsce

Studium genealogiczne

Wydawnictwo Adam Marszałek

Toruń 2012

Sygnatura SIRr IIIA/111

Tadeusz Garczyński jest uczestnikiem programu naukowo badawczego-poświęconego szlachcie Prus Królewskich.

Od lat zajmuje się dziejami i genealogią pomorskich rodzin szlacheckich.

Książka „Dorpowscy w Prusach Królewskich i Wielkopolsce” jest opracowaniem historii średniozamożnych rodzin szlacheckich z XVI-XVIII wieku, używających nazwiska Dorpowski.

Nazwisko pochodzi od miejscowości Dorposz położonej w pobliżu Chełmna.

Rodzina podzieliła się na dwie linie i występuje praktycznie w całej Polsce Północnej – w ziemi chełmińskiej, człuchowskiej, Wielkopolsce.

Autor zebrał za swoje studium genealogiczne niezwykle pochlebne recenzje se strony środowiska naukowego.

W książce opracowano większe lub mniejsze biogramy aż 152 osób.

Dołączono również cztery tablice genealogiczne.