Category Archives: Biografie

Next Page

ks. Stanisław Kujot (1845-1914) – pleban w Grzybnie – najwybitniejszy z działaczy Towarzystwa Naukowego w Toruniu

Stanisław Kujot urodził się 13 listopada 1845 roku w Kiełpinie pod Tucholą.

Jego ojciec był nauczycielem.

Ukończył gimnazjum w Chełmnie.

Studiował na uniwersytetach w Münster i Berlinie oraz w seminarium duchownym w Pelplinie teologię, filologię, historię i filozofię.

Święcenia kapłańskie otrzymał w 1870 roku.

 

 

Ks. dr Stanisław Kujot ; Fotograwura Drukarni i Księgarni św. Wojciecha w Poznaniu ; Nadbitka: ks. P. Czaplewski, Ks. Stanisław Kujot, Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu 1914/1915, T III, Nr 4 i 5 ; Sygnatura 206905

 

W latach 1872-1893 był nauczycielem historii w gimnazjum biskupim w Pelplinie, zwanym Collegium Marianum.

Wykształcił 700 uczniów.

W okresie pelplińskim parał się między innymi twórczością literacką.

 

 

 

 

 

 

 

Był autorem kilku powieści:

  • Głowa św. Barbary. Powieść z przeszłości Pomorza
  • Pierwsze nawrócenie Prusaków. Powieść z XIII wieku
  • Ojciec Grzegórz czyli obrona Pucka 1655/56
  • Kręte drogi czyli historya młodzieńca zbłąkanego
  • Kto winien? Obrazek z naszych czasów
  • Ze zdrowego pnia. Powieść z naszej biedy

 

W 1893 roku ks. Stanisław Kujot został proboszczem parafii w Grzybnie (pow. chełmiński, gm. Unisław).

Był już wówczas bardzo schorowany.

40 lat walczył z gruźlicą płuc.

W Grzybnie spędził resztę swojego życia.

Ze względu na stan zdrowia praktycznie nie opuszczał budynku plebani w Grzybnie.

Nie mógł nawet mówić –  porozumiewał się z odwiedzającymi go gośćmi pisząc.

Pisywał za to kilka listów dziennie.

Przez całe życie napisał kilkanaście tysięcy listów.

 

 

Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Tom 20

 

Był to za to najowocniejszy naukowo okres jego życia.

W 1897 roku został też prezesem Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

Reaktywował on działalność Towarzystwa, która zamarła zupełnie po 1884 roku.

Nieformalną siedzibą Towarzystwa stało się wówczas Grzybno.

Dzięki niemu wznowiono wydawanie „Roczników TNT” oraz zaczęto wydawać „Fontes TNT” i „Zapiski TNT”.

 

 

 

Znacznie wzrosła liczba członków Towarzystwa Naukowego w Toruniu, którego trzon stanowili duchowni z terenu całego Pomorza.

Było ich 300 księży na ogólna liczbę 500 członków TNT.

Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Tom 9

 

Ks. Stanisław Kujot jednocześnie prowadził badania naukowe nad dziejami Prus Królewskich, stając się najwybitniejszym na ziemiach polskich specjalistą w tym zakresie.

Jego dorobek naukowy obejmuje kilka tysięcy stron monografii, rozpraw, artykułów, recenzji i wydawnictw źródłowych.

 

 

 

 

 

 

 

Jego najwybitniejsze dzieła to:

— Dzieje Prus Królewskich
— Kto założył parafie w dzisiejszej diecezji chełmińskiej? Studium historyczne
— Rok 1410. Wojna
— Margrabiowie brandenburscy w dziejach Pomorza za ks. Mestwina II
— O majątkach biskupich na Pomorzu
— Sprawa toruńska z r. 1724

 

Rocznik Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Tom 17

 

W 1900 roku Uniwersytet Jagielloński nadał mu doktorat honoris causa.

Ks. Stanisław Kujot zmarł 5 grudnia 1914 r. w Grzybnie i na tamtejszym cmentarzu został pochowany.

Prywatny księgozbiór ks. Stanisława Kujota liczący około 900 woluminów znajduje się dziś w Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu (sygnatury XK 1 – XK 812).

Kazimierz Jasiński

Stanisław Kujot 1845-1914

W: Działacze Towarzystwa Naukowego w Toruniu 1875-1975
Tom I – s. 85-179

Sygnatura SIRr XXXb/3t.1

 

Bożena Osmólska-Piskorska

Hasło: Kujot Stanisław Leopold

Polski Słownik Biograficzny
Tom XVI – zeszyt 68 – s. 114-115

Sygnatura SIRi XVIa/1-t.16

 

ks. Paweł Czaplewski

Ś.p. ks Stanisław Kujot

Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu
Tom III – nr 4 i 5 – s. 49-72

Sygnatura SIRr II/3-1914-1922

 

Kazimierz Jasiński

Stanisław Kujot (1845-1914)

W: Wybitni ludzie dawnego Torunia
s. 237-242

Sygnatura SIRr IIIA/3a

 

Kazimierz Jasiński

Testamenty księdza Stanisława Kujota z lat 1902-1914

Zapiski Historyczne
Tom 61 – rok 1996 – zeszyt 1 – s. 95-107

Sygnatura SIRr II/3-1996a

 

Kazimierz Jasiński

Rola ks. Stanisława Kujota w upowszechnianiu wiedzy o polskości Pomorza Gdańskiego i ziemi chełmińskiej

W: Prace wybrane z nauk pomocniczych historii
s. 380-416

Sygnatura MAG 250211

Mieczysław Wilczewski – Mój Toruń – Wspomnienia chłopaka z Mokrego

 

Mieczysław Wilczewski

Mój Toruń
Wspomnienia chłopaka z Mokrego

Wydawnictwo Adam Marszałek

Toruń 2016

Sygnatura SIRr XXXIIc/11

 

Mieczysław Wilczewski urodził się w 1950 roku na Przedmieściu Mokre w Toruniu.

W Toruniu ukończył liceum i zdał maturę w 1968 roku.

Jest emerytowanym pułkownikiem Wojska Polskiego i doktorem nauk wojskowych.

Mimo, że od wielu lat nie mieszka w Toruniu, wciąż jest mu to miasto bardzo bliskie.

Dowodem na to jest książka „Mój Toruń. Wspomnienia chłopaka z Mokrego”.

Powraca on do czasów , gdy na toruńskich przedmieściach panowały domy z pruskiego muru, stare ogrody, podwórka.

Przedmieścia bardziej przypominały wieś niż miasto.

Nie było jeszcze wielkich blokowisk, „Elanę” dopiero budowano, ulicą Szeroką jeździł tramwaj.

Dziś obraz Torunia z lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku może przetrwać tylko dzięki wspomnieniom autora.

Świat młodości chłopaka z Mokrego ograniczał się do rodzinnego domu, podwórka, szkoły, ulicy Podgórnej i jej okolic.

Dzięki jego wspomnieniom ożywa Toruń, którego już nie ma – życie bez telewizji i bez ruchu samochodów.

W książce jest również rozdział poświęcony gwarze toruńskiej ze słowniczkiem liczącym kilkaset wyrazów.

Teresa Astramowicz-Leyk – Od idei pracy organicznej do społeczeństwa obywatelskiego

 

Teresa Astramowicz-Leyk

Od idei pracy organicznej do społeczeństwa obywatelskiego
Przekaz międzypokoleniowy na przykładzie rodu Kulerskich

Wydawca: Instytut Nauk Politycznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego

Olsztyn 2013

SIRr IIIB/Kulerscy

Dr hab. Teresa Astramowicz-Leyk jest adiunktem w Instytucie Nauk Politycznych na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie.

Jest autorką monografii „Wiktor Kulerski (1865-1935) : polityk – wydawca – dziennikarz” wydanej w Toruniu w 2006 roku.

Rozprawa „Od idei pracy organicznej do społeczeństwa obywatelskiego” poświęcona jest myśli politycznej trzech pokoleń rodu Kulerskich.

Autorka przeanalizowała działalność potomków Wiktora Kulerskiego seniora (1865-1935) – założyciela Gazety Grudziądzkiej, posła do Reichstagu i senatora II Rzeczpospolitej.

W książce ukazane zostały sylwetki Witolda Zygmunta Kulerskiego (syna) oraz Witysława Wiktora Dys Kulerskiego (wnuka).

Witold Zygmunt Kulerski (1911-1997) działał przed wojną w Stronnictwie Ludowym.

W okresie wojny zasiadał w Radzie Narodowej w Londynie i był osobistym sekretarzem premiera Stanisława Mikołajczyka.

Władze komunistyczne wtrąciły go do więzienia.

Wiktor Kulerski junior (urodzony w 1935) kontynuował tradycje niepodległościowe dziadka i ojca.

Był związany z Komitetem Obrony Robotników, działał w NSZZ „Solidarność”.

W stanie wojennym ukrywał się w podziemiu.

W 1989 roku został wybrany na posła do Sejmu.

Był wiceministrem w rządzie Tadeusza Mazowieckiego.

Teresa Astramowicz-Leyk przedstawiła problem dziedziczenia i nowatorstwa idei w przekazie międzypokoleniowym.

Zaprezentowała zarówno ciągłość aksjologiczną w tradycji rodu Kulerskich jak i zmiany zachodzące w myśli politycznej tej grudziądzkiej rodziny.