Joanna Kamper-Warejko – XVI-wieczne toruńskie druki Koteniusza – uwagi o języku wybranych tekstów

 

dr hab. Joanna Kamper-Warejko

XVI-wieczne toruńskie druki Koteniusza
Uwagi o języku wybranych tekstów

Prelekcja

15 listopada 2018 r.

Książnica Kopernikańska

W czwartek 15 listopada 2018 roku w Książnicy Kopernikańskiej przy ul. Słowackiego 8, o godzinie 17.00, odbyła się bardzo ciekawa prelekcja popularnonaukowa dr hab. Joanny Kamper-Warejko z Zakładu Historii Języka Polskiego w Instytucie Języka Polskiego UMK.

Wykład poświęcony był dawnemu językowi i piśmiennictwu polskiemu oraz procesom diachronicznym, którym podlegał język polski.

Prelegentka przedstawiła historię powstania i rozwoju drukarni toruńskiej w XVI wieku.

Pierwszy toruński druk autorstwa Erazma Glicznera został wydany przez Stenczla Worffschauffla w 1569 roku.

Pierwsze książki w języku polskim drukował w Toruniu Melchjor Nering począwszy od 1581 roku.

Czasy świetności drukarni, którą w latach 1587-1607 kierował Andrzej Koteniusz zbiegły się z czasem świetności miasta, którego burmistrzem był Henryk Stroband.

Koteniusz wydrukował aż 90 książek w tym blisko 1/3 w języku polskim.

Drukarnia znalazła wówczas swoją stałą siedzibę przy ul. Franciszkańskiej (działała tutaj aż do 1829 roku).

Wykonywała zamówienia Rady Miasta i Gimnazjum Akademickiego.

Na czoło wysuwają się wydawnictwa o treści religijnej.

Te w języku polskim używane były przez pastorów z toruńskich przedmieść, na których przeważała ludność polska.

Książki drukowano gotycką czcionką szwabachą – ale w języku polskim.

Najsłynniejsze wydawnictwa drukarni Koteniusza to „Postylla” Kalksteina i „Kancjonał” Artomiusza.

Słuchacze dowiedzieli się z prelekcji wielu ciekawych informacji na temat Artomiusza (czyli Piotra Krzesichleba), polskiego kaznodziei luterańskiego z kościołów św. Anny i św. Jerzego.

Jego „Kancjonał” doczekał sie trzech wydań jeszcze za życia autora – 1587, 1596 i 1601.

Był to śpiewnik, zbiór luterańskich pieśni religijnych w języku polskim.

Prawie wszystkim pieśniom towarzyszył zapis nutowy.

Kantyczki liczyły w sumie 331 pieśni.

Prelegentka opisała budowę śpiewnika, układ pieśni, pisownię, język „Kancjonału”, unowocześnienia, archaizmy, regionalizmy, fonetykę.

Na koniec wspomniano również o Janie Rybińskim autorze „Gęśli” – czyli zbioru wierszy wydanych u Koteniusza w Toruniu.

Po prelekcji uczestnicy imprezy w Książnicy Kopernikańskiej przystąpili do pisania dyktanda.

Laureatki trzech pierwszych miejsc otrzymały karty prezentowe Empiku.

Wszyscy uczestnicy spotkania otrzymali również prezent od Książnicy Kopernikańskiej – grę „Staropolski Wokabularz”.

Jest to atrakcyjna gra karciana autorstwa pracowników Książnicy Przemysława Chudzika i Mateusza Pitulskiego.

Gra opiera się na zabawie kartami ze staropolskimi słowami.

Gracze wcielają się w postaci spiskowców, walczących z zaborcami.

Grę można wypożyczyć w Książnicy Kopernikańskiej przy ul. Słowackiego 8.

Prelekcja i dyktando odbyły się w ramach projektu „Staropolski Wokabularz”.

„Wokabularz Staropolski” został dofinansowany ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu „Ojczysty – dodaj do ulubionych 2018” oraz z budżetu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Testamenty szlachty Prus Królewskich z XVII wieku – opracowanie i wydanie Jacek Kowalkowski i Wiesław Nowosad

 

Testamenty szlachty Prus Królewskich z XVII wieku

Opracowanie i wydanie: Jacek Kowalkowski i Wiesław Nowosad

Wydawnictwo DiG

Warszawa 2013

Sygnatura SIRr VIa/50

 

Publikacja zawiera aż 111 testamentów szlachty Prus Królewskich z XVII wieku.

Wydawcy musieli przeprowadzić bardzo szeroką kwerendę w archiwach Bydgoszczy, Gdańska, Torunia, Wrocławia, Pelplina, Włocławka, Krakowa, Poznania, Warszawy, Kórnika, Berlina, Mińska, Wilna, Lwowa.

Z książki czytelnicy dowiedzą się bardzo cennych informacji dotyczących następujących zagadnień:

  • budowa i zawartość testamentów,
  • inwokacja dewocyjna,
  • intytulacja z promulgacją,
  • arenga,
  • dyspozycje dotyczące duszy i ciała
  • dyspozycje dotyczące organizacji pogrzebu
  • legaty pobożne
  • rozporządzenia majątkowe
  • pożegnanie
  • ustalenie egzekutorów
  • actum et datum, podpisy testatora i świadków

Spotkanie z mistrzem mowy polskiej – Janusz Kukuła

 

Janusz Kukuła

Spotkanie z mistrzem

8 listopada 2018

Książnica Kopernikańska

Janusz Kukuła jest scenarzystą, dyrektorem i głównym reżyserem Teatru Polskiego Radia.

Przygotował radiowe wersje Trylogii i „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza, „Władcy pierścieni” J.R.R. Tolkiena, „Narrentum” Andrzeja Sapkowskiego.

Wyreżyserował audiobooki z opowiadaniami z Sagi o Wiedźminie Andrzeja Sapkowskiego.

Janusz Kukuła został w 2015 roku uhonorowany tytułem Mistrza Mowy Polskiej.

Spotkanie z mistrzem prowadziła Marta Siwicka.

Rozmowa poświęcona była polszczyźnie i trosce o język polski.

Język jest wewnętrznym powietrzem każdego człowieka.

Janusz Kukuła dał wyraz swej miłości do polszczyzny.

Ciepło wyrażał się o akcencie w języku polskim, o naszych nosówkach, a nawet o stopniowaniu przymiotników.

Czytelnicy Książnicy usłyszeli bardzo wiele anegdot i opowiadań z życia mistrza.

Poznali kulisy pracy Teatru Polskiego Radia.

Jest to jedyne miejsce, gdzie słuchacze nie usłyszą żadnych wulgaryzmów i przekleństw.

Na spotkaniu była również mowa o plebiscycie „Mistrz Mowy Polskiej” i o przebiegu przesłuchań przed komisją jurorów.

Janusz Kukuła przygotował dla słuchaczy specjalny konkurs.

Odtwarzano fragmenty nagrań radiowych.

Osoby, które rozpoznały aktorów otrzymywały płyty z nagraniami.

Wszyscy uczestnicy spotkania otrzymali również prezent od Książnicy Kopernikańskiej.

Spotkanie z mistrzem odbyło się bowiem w ramach projektu „Staropolski Wokabularz”.

Wiele mówiono o staropolszczyźnie, a na zakończenie imprezy rozdano każdemu egzemplarze „Staropolskiego Wokabularza”.

Jest to atrakcyjna gra karciana autorstwa pracowników Książnicy Przemysława Chudzika i Mateusza Pitulskiego.

Gra opiera się na zabawie kartami ze staropolskimi słowami.

Gracze wcielają się w postaci spiskowców, walczących z zaborcami.

Grę można wypożyczyć  w Ksiąznicy Kopernikańskiej przy ul. Słowackiego 8.

„Wokabularz Staropolski” został dofinansowany ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu „Ojczysty – dodaj do ulubionych 2018” oraz z budżetu Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Starsze wpisy