Jesteś tutaj:

Kategoria: Historia książki

Niebieski kształt otwartej książki. Napis: Stanisław Poręba - Z dziejów grudziądzkich kalendarzy 1890-1999

 

Stanisław Poręba

Z dziejów grudziądzkich kalendarzy 1890-1999

Wydawca: Koło Miłośników Dziejów Grudziądza
Klub „Centrum” Spółdzielni Mieszkaniowej w Grudziądzu

Grudziądz 1999

Sygnatura SIRr VIII/Gr-70

Wydawcą publikacji jest Koło Miłośników Dziejów Grudziądza.

Zajmuje się ono odkrywaniem i popularyzacją historii Grudziądza.

Zostało założone 24 września 1986 r.

Obecnie liczy około 150 osób.

Spotkania odbywają się w klubie „CENTRUM” Spółdzielni Mieszkaniowej w Grudziądzu.

Członkowie KMDG popularyzują dzieje Grudziądza i regionu, zamieszczając artykuły w prasie codziennej, „Roczniku Grudziądzkim” i „Kalendarzu Grudziądzkim”. Organizują odczyty, spotkania autorskie, wieczory wspomnień, sesje popularno-naukowe, czwartki kulturalne.

Koło Miłośników Dziejów Grudziądza prowadzi bardzo bogata działalność wydawniczą pod nazwą „Bibliotekę KMDG”.

Przez wiele lat aktywnym działaczem koła i autorem jego kilkudziesięciu publikacji, był Stanisław Poręba.

Stanisław Poręba (1934-2010) był znanym grudziądzkim historykiem regionalistą i działaczem kultury.

Ukończył historię na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Był współzałożycielem Koła Miłośników Dziejów Grudziądza, członkiem Polskiego Towarzystwa Historycznego i Grudziądzkiego Towarzystwa Kultury.

Publikacja „Z dziejów grudziądzkich kalendarzy 1890-1999” poświęcona jest fragmentowi dziejów Grudziądza, związanych z czasami gdy miasto było bardzo ważnym ośrodkiem wydawniczym na terenie  zaboru pruskiego.

Szczególne miejsce wśród wydawanych druków zajmowały bardzo popularne wówczas kalendarze w formie książkowej.

Były one sprzedawane Polakom na terenie Pomorza Nadwiślańskiego, Warmii, Mazur, Pomorza Zachodniego, Wielkopolski, Śląska, Brandenburgii, Saksonii, Nadrenii i Westfalii.

Wśród grudziądzkich kalendarzy ważne miejsce zajmował „Grudziądzki Kalendarz Maryański”, który był wydawany przez Wiktora Kulerskiego właściciela „Gazety Grudziądzkiej”.

Obecnie tradycję kontynuuje „Kalendarz Grudziądzki” wydawany przez Grudziądzkie Towarzystwo Kultury.

Publikację Stanisław Poręby kończy wykaz ważniejszych grudziądzkich kalendarzy.

Plakat reklamujący wystawę. Napis: Regionalia ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu. Zapraszamy na wystawę czasopism regionalnych z XIX wieku i książek pomorskich z XIX i XX wieku. 8 Toruński Kiermasz Książki Regionalnej 16 czerwca 2022 roku. W tle widać zdjęcia trzech starych czasopism i trzech starych książek. Plakat utrzymany w tonacji jasnobrązowej. Na dole logo Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu

 

Zapraszamy na wystawę „Regionalia ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej”

 

Z okazji VIII Toruńskiego Kiermaszu Książki Regionalnej przygotowaliśmy dla Państwa wystawę „Regionalia ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej”.

Wystawę można oglądać w holu Biblioteki Głównej przy ul Słowackiego 8.

Na wystawie zaprezentowano czasopisma regionalne z XIX wieku oraz książki pomorskie z XIX i XX wieku.

Wśród czasopism znajdziecie następujące cymelia:

  1. Kreis-Blatt des Königlich-Preußischen Landraths-Amst zu Thorn (Toruń, 1854).
  2. Thorunia (Toruń, 1831).
  3. Pielgrzym (Pelplin, 1869).
  4. Der Drewenzbote für Gollub und Umgegend (Toruń, 1879).
  5. Wszechbrat Bracki (Toruń, 1860).
  6. Gazeta Toruńska (Toruń, 1874).
  7. Przyjaciel (Toruń, 1888).

Wśród zabytkowych książek związanych z regionem na szczególną uwagę zasługują druki kaszubskie.

 

  1. Agust Szloga : szołobułka : (wiesoło rezegra) / Leon Hejka. – [Kartuzy] : „Gazeta Kartuska”, [1935].
  2. Bojka o Sodłatym : (Na sztołt Derdowskiego) / Jan Karnowski. – Kartuzy : Gazeta Kartuska, 1939.
  3. Czemu dziad zawsze dziadem, choć mu wszyscy dają? : powieść / napisał Ignacy Danielewski. – Chełmno : W. Fiałek, [ante 1909].
  4. Elementarz polski napisany z polecenia Towarzystwa Moralnych Interesów / Ignacy Łyskowski. – Pelplin : E. Michałowski, [b. r.].
  5. Gdynia : deklamacje, śpiewy, tańce i pieśni kaszubskie / Janusz Stępowski ; inscenizacja Wandy Tatarkiewicz-Małkowskiej ; il. muzyczna Władysława Macury. – Warszawa : Wydaw. Ligi Morskiej i Kolonialnej, cop. 1936.
  6. Hanka się żeni : wesele kaszubskie w 5 aktach z muzyką i śpiewem / Bernard Sychta ; poprzedził słowem wstępnym Władysław Pniewski. – Wejherowo : A. Peter, 1937
  7. Historya Polska wierszem / wydał i uzupełnił Józef Chociszewski. – Chełmno : nakł. Józefa Chociszewskiego, 1868.
  8. Jak w Koscérznie koscelnygo obrele abo Pięc kawalerów a jedna jedyno brutka : w osem spiewach napisoł Aleksander Majkowski. – Gdansk : druk. i nakł. B. Milskiego, 1899.
  9. Jasiek z Knieji : sporo kupa łgarstw kaszebściech / zebrano i powiązano od Heromina Derdowściego a na prowdę Jarosza Dyrdę ; na nowo doł do smary Józef Wrycza (Rekowści) jegomosck ksiądz proboszcz wielewści, ciej nieborok sedzoł w pryze w Królewścim Rywałdzie w roku Pańscim 1935. – Pelplin : nakł. i druk. Drukarnia i Księgarnia, [1935].
  10. Kaszuba pod Widnem / Jarosz Derdowski. – Poznań : Fiszer i Majewski, 1929.
  11. Krótkie objaśnienie pacierza dla ludu katolickiego / przez M. Osmańskiego. – Brodnica : nakł. autora, 1854.
  12. Nowotné spiéwě : (wiersze kaszubskie) / Woś Budzysz. – Poznań : nakład autora, 1910.
  13. Nórcyk Kaszubści abo Koruszk i Jedna Maca Jędrnyj prowde / pozbieroł Mejster od pieśni ” O panu Czorlińścim co do Pucka po sece jachoł. – Winona : drekował Jarosz Derdowści ; Pelplin : E. Michałowski, Drukarnia Nakładowa w Pelplinie, 1897.
  14. Pieśni gminne i przysławia ludu polskiego w Prusach Zachodnich / Ignacy Łyskowski. – Wyd. 2. – Gniezno : J. Chociszewski, 1907.
  15. Podania Kaszubskie / Stanisław Czernicki. – Kościerzyna : St. Stachowski, 1931.
  16. Starogrodzka kapela, czyli Poczciwych Opatrzność nie opuści / przez Ks. M. O. – Brodnica : druk. i nakł. C. A. Köhlera, 1857.
  17. Ścinanie kani : w 2 aktach : starożytne widowisko kaszubskie / opracowane przez Szczepana Tarnowskiego ; przedm. Jana Karnowskiego. – Toruń : Pomorski Związek Teatrów Ludowych, 1933.
  18. Śpiące Ueskue : dramat kaszubski w 4 odsłonach / Bernard Sychta. – Wejherowo : Dom Książki Polskiej, 1937.

Niebieski kontur książki. Napis: Elementarze - każdy je pamięta - wystawa

 

Elementarze – każdy je pamięta

Wystawa z przewodnikiem

XX Toruński Festiwal Nauki i Sztuki

23 kwietnia 2022

godz. 11.00 – 15.00

Książnica Kopernikańska

W ramach XX Toruńskiego Festiwalu Nauki i Sztuki pracownicy Działu Informacyjno-Bibliograficznego przygotowali wystawę poświęconą elementarzom ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej.

Na wystawie zaprezentowaliśmy:

– XIX-wieczne elementarze toruńskie, pomorskie, wielkopolskie, śląskie, mazurskie, galicyjskie i z Królestwa Kongresowego

– rozmaite wydania Elementarza Mariana Falskiego

– elementarze przeznaczone do nauki innych języków

Przewodnik po wystawie opowiadał gościom o  metodach nauki czytania stosowane w szkołach, przemianach w strukturze i treści elementarzy, stosowaniu i roli ilustracji, najważniejszych wydawcach i autorach elementarzy.

Na wystawie można było obejrzeć następujące elementarze:

CZĘŚĆ I

  1. Joseph Nowicki – Wypis z nauki początkowego czytania dla poczynających się uczyć języka polskiego, Toruń 1825
  2. Elementarz polski – dodatek książkowy do Gazety Grudziądzkiej, wydawca Wiktor Kulerski, Grudziądz 1911
  3. Franciszek Miernicki – Elementarz do ćwiczenia się we polskiem czytaniu, Świecie 1862 (1 wyd. 1846) 
  4. Ignacy Łyskowski – Elementarz polski napisany z polecenia  Towarzystwa Moralnych Interesów, Pelplin 1892 (1 wyd. 1877)
  5. Elementarz niemiecko-polski dla szkół toruńskich, wydawca Heinrich Unger, Toruń 1830
  6. Antoni Gąsiorowski – Elementarz polski zawierający w sobie pierwsze początki czytania i pisania , Pisz 1858
  7. Czy mówisz po polsku?, wydawca Ernst Lambeck, Toruń 1890 (1 wyd. 1844)
  8. Toruński elementarz  polski  z obrazkami zastosowany dla potrzeb dzieci uczących się w szkołach tylko po niemiecku, wydawca Sylwester Buszczyński, Toruń 1910 (1 wyd. 1896)
  9. Ksawery Łukaszewski, Elementarz Polsko-Niemiecki dla katolickich szkół elementarnych, wiejskich i miejskich, Leszno 1848
  10. Preuss A.E, Vetter J.A., Przyjaciel Dzieci, czyli książka do czytania przerobiona przez Ksawerego Łukaszewskiego, Berlin 1857 
  11. Daniel Rakowicz – Nauka czytania i pisania wypracowana z polecenia Towarzystwa Pedagogicznego, Poznań 1871 (1 wyd. 1850)
  12. Anton Onderka, Elementarz polsko-niemiecki, Gliwice 1847 (1 wyd. Racibórz 1845)
  13. Elementarz „Wiarusa Polskiego”, wydawca Jan Brejski, Bochum
  14. Kazimierz Promyk (Konrad Prószyński) – Elementarz na którym nauczysz czytać w 5 albo 8 tygodni, Warszawa 1875 
  15. Julia Molińska-Woykowska – Mała Marynia. Elementarz dla dziewcząt polskich, Leszno 1844
  16. Chociszewski Józef – Elementarzyk obrazkowy dla dzieci, Gniezno 1910
  17. Stefan Zaleski – Elementarz dla samouków, Kraków 1904
CZĘŚĆ II
  1. Elementarz / Marian Falski ; il. Janusz Grabiański. – Warszawa : Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne 1978.
  2. Elementarz / Marian Falski ; il. Jerzy Karolak ; [pismo kaligraf. Aleksander Kwiatkowski]. – Warszawa : Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych [1962].
  3. Elementarz / Marian Falski ; [il. Tadeusza Gronowskiego ; wierszyki Juliana Tuwima ; pismo kaligraficzne Włodzimierza Oniszczyka]. – Warszawa : Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1949
  4. Elementarz / Marian Falski ; Urząd Oświaty i Spraw Szkolnych. – Jerozolima : Komisja Regulaminowo-Wydawnicza Armii Polskiej na Wschodzie 1943.
  5. Elementarz dla 1 kl. szkół powszechnych wiejskich : z dodatkiem zadań elementarzowych w 6 zeszycikach / Marian Falski ; [wierszyki Juliana Tuwima ; rys. Jana Miklaszewskiego ; pismo kaligraf. Stefana Ślązaka]. – [S.l.] : Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, (Bydgoszcz : Druk. PZWS). 1945
  6. Elementarz dla I klasy szkół powszechnych miejskich : z dodatkiem 6 zeszytów zadań elementarzowych / Marian Falski ; [z rys. Wacława Borowskiego] ; wierszyki Juliana Tuwima. – [Warszawa] : Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, (Bydgoszcz : Zakł. Graf. Państwowych Zakładów Wydawnictw Szkolnych). 1945
  7. Elementarz powiastkowy dla dzieci / Marjan Falski ; z obrazkami Zofji Stryjeńskiej. – Lwów ; Warszawa : Książnica Polska Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych, (Lwów : z drukarni Szczęsnego Bednarskiego). 1923
  8. Elementarz powiastkowy dla dzieci / Marjan Falski ; z obrazkami Kamila Mackiewicza. – Lwów ; Warszawa : Książnica Polska Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych 1924
  9. Pierwsza czytanka dla dzieci / Marjan Falski ; z obrazkami Kamila Mackiewicza. – Lwów ; Warszawa : Książnica Polska Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych, (Lwów : Zakład Drukarski „Grafia”). 1923
CZĘŚĆ III
  1. Alphabetario : elementarz w języku greckim. – Warszawa : Państ. Zakł. Wydaw. Szkolnych, (Bydg. : ZG). 1956
  2. Azbyka-kartinka s” podvižnymi – razrěznymi bukvami / sostavili I. Gorbunov-Posadov i Â. Egorov”. – Moskva : I. N. Kušherev” 1906. (język rosyjski)
  3. Bukvar : [elementarz w języku ukraińskim / il. Stefan Styczyński ; wiersz J. Tuwima i opowiadanie H. Ożogowskiej przeł. Mikołaj Siwicki]. – Warszawa : Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1959.
  4. Bukvar : [elementarz i pierwsza czytanka w języku macedońskim]. – Warszawa : Państ. Zakł. Wydaw. Szkolnych, (Bydg : ZG). 1956
  5. Elementarz / L. Olicki, M. Lieberzon-Szwarcman ; rys. K. Gleb i J. Korolkiewicz. – Warszawa : Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1955. (język hebrajski)
  6. Wer liest mit? : Fibel für Schulen mit deutscher Unterrichtssprache in Polen : Hauptteil. – Bydgoszcz : W. Johne, (Bydgoszcz : A. Dittmann). [1938]
  7. Kaszëbsczé abecadło : twój pierszi elemeńtôrz / Witold Bòbrowsczi i Katarzëna Kwiatkòwskô ; ilustracëje: Jolanta F. Mąkosa i Joanna M. Kołyszko. – Gdynia : Wydawnictwo Region, Jarosław  Ellwart 2016.
  8. Prvá čítanka / [il. Eugenia Janecka, Wanda Zawidzka-Manteuffel, Bogdan Zieleniec]. – Warszawa : Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1957. (język słowacki) 
  9. Šaltinélis : elementorius / Juozas Vaina ; il. Mieczysław Kościelniak. – Warszawa : Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych 1958. (język litewski)

Do góry

Skip to content