Category Archives: Historia książki

Next Page

Katarzyna Tomkowiak – Biblioteki w Toruniu i Podgórzu w latach 1920-1939

 

dr Katarzyna Tomkowiak

Biblioteki w Toruniu i Podgórzu w latach 1920-1939

Wydanie II poprawione

Wydawcy:
Książnica Kopernikańska
Towarzystwo Miłośników Torunia

Toruń 2019

Sygnatura SIRr  XXXVc/34

Dr Katarzyna Tomkowiak od ponad trzydziestu lat pracuje w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej – Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu.

Jest absolwentka Wydziału Nauk Historycznych (kierunek historia0 Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Ukończyła również Podyplomowe Studium Historii w zakresie polityki regionalnej na tym samym Wydziale.

W 2012 roku uzyskała stopień doktora nauk humanistycznych na podstawie rozprawy  „Książnica Miejska im. Kopernika w Toruniu (1923-1939)”.

Jest wybitnym specjalistą w zakresie dziejów i osób związanych z Książnicą Miejską w Toruniu oraz z innymi bibliotekami działającymi w Toruniu i w Podgórzu w okresie międzywojennym.

Od lat prowadzi badania nad przechowywaną w Książnicy unikatowa kolekcją prasy pomorskiej z okresu II Rzeczypospolitej.

Publikuje w „Folia Toruniensia”, „Roczniku Toruńskim” i „Toruńskich Studiach Bibliologicznych”

Jest członkiem prezydium Towarzystwa Miłośników Torunia.

Bibliografia jej publikacji liczy 50 pozycji.

 

1. Adam Mickiewicz (1798-1855) : Katalog der Buchausstellung in Thorn (Toruń) 14. November 1998 – 31. März 1999 / hrsg. Irena Mucha, Marian Ptaszyk und Katarzyna Tomkowiak. – Göttingen : Seminar für Slavische Philologie der Georg-August-Universität, 2001.
2. Alojzy Tujakowski : życie i działalność (1914-1992) : księga pamięci / pod red. Reginy Sakrajdy ; Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Oddział w Toruniu. – Toruń : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Oddział, 2008.
3. Andersen znany i nieznany : prelekcja z dnia 6 lutego 2006 r. / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : WBP-KK Bibl., 2006.
4. Anna Ornass (Ornasówna) (1891-1983) : nauczycielka, bibliotekarka Książnicy Miejskiej im. M. Kopernika w Toruniu, archiwistka / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 156-158
5. Biblioteka Bractwa Niepokalanie Poczętej Najświętszej Marii Panny Królowej Korony Polskiej w Podgórzu k. Torunia w latach 1929-1939 / Katarzyna Tomkowiak.// W: Nad Bałtykiem : w kręgu polityki, gospodarki, problemów narodowościowych i społecznych w XIX i XX wieku / pod red. Zbigniewa Karpusa, Jarosław Kłaczkowa, Mariusza Wołosa. – Toruń, 2005. – S. 425-437
6. Biblioteki na Podgórzu koło Torunia w latach 1920-1939 / Katarzyna Tomkowiak.// Toruńskie Studia Bibliologiczne. – 2009, nr 1, s. 57-74
7. Biblioteki w Toruniu i Podgórzu w latach 1920-1939 / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : Towarzystwo Miłośników Torunia, 2018.
8. Biblioteki w Toruniu i Podgórzu w latach 1920-1939 / Katarzyna Tomkowiak. – Wydanie II poprawione. – Toruń : Książnica Kopernikańska : Towarzystwo Miłośników Torunia, 2019.
9. Biblioteki w Toruniu w latach 1920-1939. Cz. 1 / Katarzyna Tomkowiak.// Folia Toruniensia. – T. 4 (2004), s. 61-94
10. Biblioteki w Toruniu w latach 1920-1939. Cz. 2 / Katarzyna Tomkowiak.// Folia Toruniensia. – T. 5 (2005), s. 51-72
11. Biblioteki w Toruniu w latach 1920-1939. Cz. 3 / Katarzyna Tomkowiak.// Folia Toruniensia. – T. 6 (2006), s. 45-56
12. Co się nażyłam… – Agnieszka Osiecka (prelekcja w dn. 3.11.1997r.) / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : WBPiKM, Filia Nr 18, 1997.
13. Czesława Henryka Bogumiła Wilczyńska (1882-1938) : bibliotekarka Książnicy Miejskiej im. M. Kopernika, członkini Związku Bibliotekarzy Polskich Koła Poznańsko-Pomorskiego / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 255-257
14. Dama ze słonecznikiem : przyznanie Orderu Białego Kruka ze Słonecznikiem Janinie Huppenthal, toruńskiej miłośniczce książek / Katarzyna Tomkowiak.// Folia Toruniensia. – T. 6 (2006), s. 107-108
15. Dwa początki toruńskiej zawodowej organizacji bibliotekarzy. Cz. 1, Koło Poznańsko-Pomorskie Związku Bibliotekarzy Polskich (1928–1939) / Katarzyna Tomkowiak.// Toruńskie Studia Bibliologiczne. – 2017, nr 2, s. 28-52
16. Działalność Towarzystwa Miłośników Torunia w okresie od 25 maja 2018 r. do 16 maja 2019 r. / Katarzyna Tomkowiak.// Rocznik Toruński. – T. 46 (2019), s. 397-409
17. Działalność Towarzystwa Miłośników Torunia w okresie od 26 maja 2017 r. do 24 maja 2018 r. / Katarzyna Tomkowiak.// Rocznik Toruński. – T. 45 (2018), s. 297-312
18. Elektroniczne źródła informacji regionalnej dostępne w Czytelni Sekcji Informacji Regionalnej Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu [Dokument elektroniczny] / Grzegorz Barecki, Katarzyna Tomkowiak ; Sekcja Informacji Regionalnej Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu. – Toruń : Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Okręg Kujawsko-Pomorski ; Książnica Kopernikańska, 2007.
19. Eliksir Papy Hemingwaya : prelekcja z dn. 27 września 1999 r. / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : WBPiKM, Filia Nr 18, 1999.
20. Emma Skobejko (Skobejkówna) (1902-1965) : bibliotekarka, bibliograf, wicedyrektor i kierownik Działu Zbiorów Specjalnych Książnicy Miejskiej im. M. Kopernika / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 210-215
21. Ewa Pogorzelska (1936 – 2011) : polonistka, nauczycielka i pedagog, bibliotekarka, społeczniczka, pierwsza przewodnicząca Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność” WBP i Książnicy Miejskiej im. M. Kopernika w Toruniu oraz aktywna członkini Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 170-173
22. Irena Jaworczakowa (1907-1988) : polonistka, bibliotekarka, kustosz dyplomowany i wicedyrektor Książnicy Miejskiej im. M. Kopernika w Toruniu, członkini i przewodnicząca Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich w Toruniu / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 97-99
23. Janina Rypyść (1926-2015) : urzędniczka, zarządzała Klubem „Start Wisła” w Toruniu, społecznika z Podgórza i Stawek w Toruniu, długoletnia przewodnicząca Koła Przyjaciół Biblioteki Książnicy Miejskiej im. M. Kopernika w Toruniu / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 181-184
24. Janina Sakrajda (1910-1990) : pseud. „Hanka”, nauczycielka, prowadząca również tajne nauczanie, żołnierz AK, bibliotekarka TCL i katechetka / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 188-192
25. Józef Sakrajda (1911-1990) : nauczyciel i inspektor szkolny, bibliotekarz, przewodniczący Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Toruniu / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 192-197
26. Kobieta niezwykła : Cecylia Maria z Łubieńskich Iwaniszewska / pod red. Alina Dauksza-Wiśniewska, Katarzyna Tomkowiak ; autorzy zdjęć Alina Dauksza-Wiśniewska, Henryk Iwaniszewski, Tomasz Dorawa, Mikołaj Kuras, Urszula Boińska, Wanda Rusiecka, Dorota Grabowska-Pieńkosz. – Toruń : [wydawca nieznany], 2018.
27. Kobiety w życiu Kasprowicza : prelekcja w bibliotece 11.03.2002 r. / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : WBPiKM, Filia Nr 18, 2002.
28. Książnica Miejska im. Kopernika w Toruniu (1923-1939) [Rękopis] / Katarzyna Tomkowiak ; rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem dr. hab. Jarosława Kłaczkowa w Instytucie Historii i Archiwistyki UMK. – Toruń : Uniwersytet Mikołaja Kopernika, 2012.
29. Leon Szymański (1892-1939) – współtwórca i żołnierz polskiego Legionu Bajończyków we Francji, żołnierz Błękitnej Armii Józefa Hallera / Katarzyna Tomkowiak.// W: Słownik Biograficzny Powiatu Toruńskiego. T. 4 / pod. red. Waldemara Rozynkowskiego i Macieja Krotofila (red. wydawnicza Andrzej Pabian). – S. 136-157
30. Maria Anna Banko (Bankowa) (1868-1928) : bibliotekarka, pierwsza pracownica Książnicy Miejskiej im. M. Kopernika w Toruniu / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 21-23
31. Niedoszły szarlatan – K. I. Gałczyński [spotkanie biblioteczne 1.12.2003 r.] / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : WBP-KK, Filia Nr 18, 2003.
32. Niesamowita rodzina Bronte : prelekcja dn. 9.04.2001 r. / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : WBPiKM, Filia Nr 18, 2001.
33. Okoliczności powstania Książnicy Miejskiej w Toruniu / Katarzyna Tomkowiak.// W: Księga pamiątkowa jubileuszu 75-lecia Książnicy Miejskiej im. Mikołaja Kopernika w Toruniu : 10-11 grudnia 1998 r. / [kol. red. Teresa Szymorowska et al.]. – Toruń, 1999. – S. 12-29
34. Opowieść o Gryzeldzie – pierwszej drukowanej noweli w języku polskim na podstawie zabytków piśmiennictwa zachowanych w zbiorach Książnicy Kopernikańskiej / Katarzyna Tomkowiak.// Głos Chełmżyński. – 2008, nr 3, s. 6-7
35. Pani Cecylia i astronomia / Katarzyna Tomkowiak, Wojciech Steich.// Absolwent : biuletyn Stowarzyszenia Absolwentów UMK. – 2018, nr 23, s. 6
36. Piękny Jubileusz : 90. urodziny Doktor Cecylii Iwaniszewskiej / Katarzyna Tomkowiak.// Rocznik Toruński. – T. 45 (2018), s. 7-18
37. Powstanie i początki działalności „Książnicy miejskiej im. Kopernika w Toruniu” : (1923-1925) [Rękopis] / Katarzyna Tomkowiak ; praca dyplomowa napisana na Podyplomowym Studium Polityki Regionalnej pod kierunkiem prof. dra hab. Ryszarda Sudzińskiego.
38. Przedstawienie I edycji informatora pt.: „Źródła informacji regionalnej w bibliotekach publicznych województwa kujawsko-pomorskiego” : wrzesień 2008 [Dokument elektroniczny] / Grzegorz Barecki, Katarzyna Tomkowiak.
39. Recepta na długie i radosne życie : Astrid Lindgren [spotkanie biblioteczne 30.09.2002 r.] / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : WBP-KK, Filia Nr 18, 2002.
40. Ryszard Mariusz Skowroński (1935-2010) : bibliotekarz, bibliograf, członek i przewodniczący Zarządu Okręgu Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich w Toruniu, popularyzator historii Kujaw i Pomorza / Katarzyna Tomkowiak.// W: Toruński Słownik Biograficzny. T. 8 / pod red. Krzysztofa Mikulskiego. – Toruń, 2019. – S. 215-221
41. Siedziby i plany budowy Książnicy Miejskiej im. Mikołaja Kopernika w Toruniu : od gmachu przy ul. Wysokiej po bibliotekę przy ul. Słowackiego / Katarzyna Tomkowiak.// W: Miejsca dla kultury i rozrywek : idee, architektura, ludzie / redakcja naukowa: Katarzyna Kluczwajd, Michał Pszczółkowski.. – Toruń, 2019. – S. 37-66
42. Staropolski wokabularz [Gra karciana] : gra karciana / Mateusz Pitulski, Przemysław Chudzik ; konsultacje historyczne: Katarzyna Tomkowiak ; redakcja: Beata Antczak-Sabala ; ilustracje: Bartłomiej Kordowski. – Toruń : Wojewódzka Biblioteka Publiczna – Książnica Kopernikańska, 2018.
43. Stosunki Polski z Wielką Brytanią na forum Sejmu i Senatu 1919-1927 / Katarzyna Tomkowiak. – Toruń : Wydaw. A. Marszałek, 2003.
44. Tworzenie i dystrybucja informacji regionalnej na przykładzie Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej-Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu [Dokument elektroniczny] / Katarzyna Tomkowiak ; Sekcja Informacji Regionalnej Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu.
45. Udział Zygmunta Mocarskiego w pracach rewindykacyjnych polskich zbiorów bibliotecznych z Rosji (1922-1923) / Katarzyna Tomkowiak.// Folia Toruniensia. – T. 18 (2018), s. 57-87
46. Von der Schola Thorunensis bis zum I. Allgemeinbildenden Mikołaj-Kopernik-Lyzeum in Thor : ein Rückblick auf die 450-jährige Geschichte der Schule / Katarzyna Tomkowiak.// Der Westpreusse : Begegnungen mit einer europäischen Kulturregion. – Jg. 70 (2018), H. 6, s. 28-33
47. W służbie książki i pomorskich bibliotek : 15 rocznica śmierci Alojzego Tujakowskiego (1914-1992), bibliotekarza, księgarza, pedagoga, działacza społecznego, Członka Honorowego Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich / Katarzyna Tomkowiak.// Poradnik Bibliotekarza : miesięcznik Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich. – 2007, nr 5, s. 38-39
48. Wiesław Szlosowski (1953-2006) : pracownik Oficyny Drukarskiej Książnicy Miejskiej w Toruniu / Katarzyna Tomkowiak.// Folia Toruniensia. – T. 6 (2006), s. 113-114
49. Źródła Informacji Regionalnej w bibliotekach publicznych województwa kujawsko-pomorskiego [Dokument elektroniczny] : informator wrzesień 2008 / [oprac. Katarzyna Tomkowiak, Grzegorz Barecki] ; Sekcja Informacji Regionalnej Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu. – Toruń : Książnica Kopernikańska ; Stowarzyszenie Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Okręg Kujawsko-Pomorski, [2008].
50. Życie wśród książek : Alojzy Tujakowski (1914 – 1992) – księgarz, bibliotekarz, pedagog, działacz społeczny i samorządowy / Katarzyna Tomkowiak.// W: Alojzy Tujakowski : życie i działalność (1914-1992) : księga pamięci / pod red. Reginy Sakrajdy ; Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich. Oddział w Toruniu.. – Toruń, 2008. – S. 11-78

 

Rozprawa „Biblioteki w Toruniu i Podgórzu w latach 1920-1939” jest pierwszym opracowaniem dotyczącym wszystkich bibliotek istniejących w Toruniu i Pogórzu w okresie międzywojennym.

Lewobrzeżny Podgórz stał się częścią Torunia w 1939 roku.

W monografii opisaną zarówno Książnicę Miejską jak i o wiele mniejsze placówki biblioteczne.

Wśród mniejszych bibliotek, opisanych w Rozdziale I monografii, znajdowały się:

  • Biblioteka Towarzystwa Czytelni Ludowych i jej filie
  • biblioteki wojskowe i policyjne
  • biblioteki w więzieniu toruńskim
  • biblioteki harcerskie
  • biblioteki pedagogiczne, szkolne i uczniowskie
  • wypożyczalnie – księgarnie
  • biblioteki prywatne
  • biblioteki kościelne i organizacji religijnych
  • biblioteki mniejszości narodowych i wyznaniowych
  • biblioteki świetlicowe
  • biblioteki instytucji i towarzystw

Największą i najnowocześniejszą biblioteka w Toruniu i na całym Pomorzu była Książnica Miejska im. Kopernika w Toruniu, której poświecono Rozdział II monografii.

Autorka opisała biblioteki istniejące w Toruniu przed powstaniem Książnicy Miejskiej.

Scharakteryzowano tworzące jej zasób księgozbiory biblioteki gimnazjalnej, biblioteki radzieckiej, biblioteki Coppernicus-Verein für Wissenschaft und Kunst zu Thorn, biblioteki Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

Opisano uregulowanie stosunków własnościowych księgozbioru Książnicy Miejskiej im. Kopernika.

Szczegółowo przedstawiono okoliczności powstania Książnicy Miejskiej 19 II 1923 roku.

Opisano siedzibę i lokale Książnicy.

Przybliżono sylwetkę Zygmunta Mocarskiego – dyrektora Książnicy Miejskiej w Latach 1923-1939.

Omówiono działalność Kuratorium Książnicy Miejskiej.

Przedstawiono pracowników Książnicy w okresie międzywojennym.

Scharakteryzowano zbiory biblioteki oraz proces ich gromadzenia, opracowywania i udostępniania.

Przedstawiono dane statystyczne dotyczące zbiorów Książnicy Miejskiej.

Rozdział III książki dotyczy udziału Zygmunta Mocarskiego w pracach Związku Bibliotekarzy Polskich oraz początków toruńskiej zawodowej organizacji bibliotekarzy.

Przybliżono okoliczności założenia pierwszej polskiej organizacji bibliotekarzy.

Scharakteryzowano udział Zygmunta Mocarskiego w Pracach Związku Bibliotekarzy w latach 1919-1923.

Opisano kontakty członków Kuratorium Książnicy Miejskiej w Toruniu z Bibliotekarzami Związku Bibliotekarzy Polskich w Poznaniu.

Omówiono rolę Zygmunta Mocarskiego w założeniu Poznańsko-Pomorskiego Koła Związku Bibliotekarzy Polskich w 1928 r.

W końcu przybliżono działalność bibliotekarzy z Torunia, działających w Kole Poznańsko-Pomorskim Związku Bibliotekarzy Polskich (1928-1939).

Przewodniki po Bydgoszczy : katalog / opracowanie: Alina Walukiewicz, Aleksandra Węglerska

Przewodniki po Bydgoszczy
Katalog

Opracowanie:

Alina Walukiewicz
Aleksandra Węglerska

Wydawcy:
Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Bydgoszczy
Przedsiębiorstwo Marketingowe Logo

Bydgoszcz 2010

Sygnatura SIRr I/56

Katalog został opracowany w Dziale Informacji i Bibliografii Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Bydgoszczy.

Obejmuje tylko zbiory własne bydgoskiej biblioteki.

Opisano w nim 36 historycznych przewodników po Bydgoszczy, w tym 14 obcojęzycznych.

Omówiono wygląd zewnętrzny przewodników, ich zawartość merytoryczną oraz cechy nietypowe, charakterystyczne dla danej publikacji.

Opisy przewodników nie są bynajmniej skrótowymi hasłami katalogowymi.

To szczegółowe charakterystyki kolejnych publikacji.

Katalog uzupełniają indeksy tytułowy i autorski.

Treść ilustrują skany okładek poszczególnych przewodników.

Zygmunt Mocarski – O Książnicy Miejskiej imienia Kopernika w Toruniu

 

Zygmunt Mocarski

O Książnicy Miejskiej imienia Kopernika w Toruniu

Odbitka z : Roczniki Towarzystwa Naukowego w Toruniu. R. 32 (1925)

Toruń 1927

Sygnatura SIRr XXXVa/3

Zygmunt Mocarski był pierwszym dyrektorem Książnicy Miejskiej im. Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Uczynił on z Książnicy największą i najważniejszą bibliotekę na Pomorzu.

Mocarski uczestniczył w życie naukowe i kulturalne Torunia.

W 1926 roku założył Towarzystwo Bibliofilów im. Lelewela, którego był prezesem do 1939 r.

Przez cały okres międzywojenny pełnił również funkcję sekretarza Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

Zygmunt Mocarski sam prowadził badania naukowe nad dziejami kultury, książki czy oświaty.

Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/70996

Publikacja „O Książnicy Miejskiej imienia Kopernika w Toruniu” jest zapisem referatu, jaki Zygmunt Mocarski wygłosił 10 grudnia 1923 roku w na uroczystości poświęcenia i otwarcia Książnicy Miejskiej.

Omówił w nim dzieje bibliotek w Toruniu od 1594 roku, kiedy to burmistrz Henryk Stroband utworzył Bibliotekę Gimnazjum Akademickiego, do 1923 roku, kiedy to otwarto Książnicę Miejską.

Książnica powstała dzięki zaangażowaniu Ottona Steinborna, wiceprezesa Towarzystwa naukowego w Toruniu oraz Stefana Dembego, naczelnika Wydziału Bibliotek Publicznych ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.

Formalna data powstania Ksiąznicy jest 19 lutego 1923 roku.

Powstała z połączenia czterech księgozbiorów:

  •  Biblioteki Miejskiej w Toruniu
  • Gimnazjum Państwowego Męskiego w Toruniu
  • Towarzystwa Naukowego w Toruniu
  • Towarzystwa Coppernicus Verein für Wissenschaft und Kunst

Książnica Miejska została otwarta w Siedzibie Towarzystwa Naukowego w Toruniu przy ul. Wysokiej.

Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/70996

Zygmunt Mocarski w dalszej części referatu omówił zbiory Książnicy Miejskiej, podkreślając zwłaszcza znaczenie księgozbioru Gimnazjum, który gromadzony był od XVI wieku.

Książnica posiada miedzy innymi dzieło Erazma Glicznera „Assertiones aliquot breues ac dilucidae pro Baptismo Infantium…” uważane za pierwszy druk odbity w Toruniu w 1569 roku w drukarni Worffschaufla.

Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/70996

Książnica Miejska posiada bogate zbiory starodruków toruńskich i pomorskich.

Szczyci się też kolekcją copernicanów w tym pierwszym wydaniem „De revolitionibus orbium coelestium… ” Mikołaja Kopernika z Norymbergi z 1543 roku.

Szczególnie cennym elementem Biblioteki gimnazjalnej jest kolekcja kartografii w tym globusów niebieskich i ziemskich z XVI i XVII wieku.

Wśród rękopisów Książnicy na uwagę zasługuje pergaminowy manuskrypt Naldi Naldii Florentini „Epistola de laudibus Auguste Bibliothecae ad Matthiam Corvinium Regem Serenissimum” z XV wieku.

Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/70996

 

Od 1594 roku kiedy to burmistrz Henryk Stroband przekazał księgozbiór rady miejskiej bibliotece gimnazjalnej w Ratuszu zaczęto na nowo tworzyć Bibliotekę Radziecką.

Niestety zniszczona została w 1703 roku w wyniku pożaru Ratusza spowodowanego szwedzkim ostrzałem.

Biblioteka Rady Miasta silnie rozrosła się w XVIII stuleciu dzięki włączeniu do niej wielu księgozbiorów prywatnych toruńskich patrycjuszy.

W 1914 roku Biblioteka Radziecka (Rady Miasta Torunia) została połączona z Biblioteką Towarzystwa Coppernicus Verein für Wissenschaft und Kunst, niemiecka biblioteką ludową, biblioteką nauczycielską i biblioteką szpitala miejskiego.

Powstała w ten sposób Biblioteka Miejska „Stadtbücherei”.

Jej siedzibę przeniesiono z Ratusza na ul. Kopernika 12.

Biblioteka Towarzystwa Coppernicus Verein für Wissenschaft und Kunst powstała w 1855 roku, a Biblioteka Towarzystwa Naukowego w Toruniu w 1876 roku.

Obie miały charakter naukowy.