Category Archives: Kujawsko – Pomorskie

Next Page

Janusz Tandecki – Cechy rzemieślnicze w Brodnicy

 

Janusz Tandecki

Cechy rzemieślnicze w Brodnicy
Zarys dziejów na tle porównawczym

Agencja Wydawnicza „Edytor”

Brodnica – Toruń 1997

Sygnatura SIRr  VIII/Br-24 

Prof. dr hab. Janusz Tandecki jest uznanym wykładowcą Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, historykiem zajmującym się dziejami państwa krzyżackiego, historią miast, archiwistyką, dyplomatyką i edytorstwem źródeł historycznych.

Dzięki niemu nie tylko wielkie ośrodki miejskie Prus Królewskich, ale również mniejsza Brodnica doczekała się opracowania dziejów własnych cechów rzemieślniczych.

Autor opisał działalność i funkcjonowanie brodnickich korporacji rzemieślniczych od ich narodzin w średniowieczu aż po czasy współczesne.

W Archiwum Państwowym w Toruniu, zachowały się najstarsze dokumenty staropolskie na temat kilku brodnickich cechów:

  • cechu bednarzy i wębrowników
  • cechu iglarzy, ślusarzy, puszkarzy, ostrożników, nożowników, zegarmistrzów, miedzienników, windmacherów
  • cechu kuśnierzy
  • cechu piernikarzy
  • cechu sukienników
  • cechu tokarzy

Autor opisał nie tylko rzemiosło i cechy brodnickie w okresie krzyżackim oraz staropolskim.

Kolejne rozdziały dotyczą rzemiosła brodnickiego w okresie zaboru pruskiego, II Rzeczpospolitej, pod okupacja hitlerowską oraz po 1945 roku.

Z książki dowiemy się o zadaniach zawodowych realizowanych przez korporacje rzemieślnicze i o ich wewnętrznej organizacji.

Znajdziemy też wiele ciekawych informacji na temat pozazawodowych funkcji cechów oraz życia codziennego brodnickich rzemieślników.

Witold Kujawski – Parafie diecezji włocławskiej : okres kujawsko-kaliski 1818-1925

 

ks. Witold Kujawski

Parafie diecezji włocławskiej
Okres kujawsko-kaliski 1818-1925

Wydawca: Teologiczne Towarzystwo Naukowe Wyższego Seminarium Duchownego we Włocławku

Włocławek 2018

Sygnatura XXXIV/184

Ks. Witold Konstanty Kujawski ukończył Wyższe Seminarium Duchowne we Włocławku oraz historię na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie.

Pracował w Archiwum Diecezjalnym we Włocławku.

Otrzymał tytuł doktora nauk teologicznych za pracę „Krzesław z Kurozwęk jako wielki kanclerz koronny i biskup włocławski.”

Otrzymał tytuł doktora habilitowanego nauk humanistycznych za pracę „Kościelne dzieje Sieradza”.

Wykładał historię kościoła w Wyższym Seminarium Duchownym we Włocławku, na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego i Uniwersytecie Mikołaja Kopernika.

Jest autorem monumentalnego dzieła „Parafie diecezji włocławskiej. Okres kujawsko-kaliski 1818-1925”.

W 1818 roku granice diecezji kujawsko-kaliskiej ze stolicą we Włocławku zostały całkowicie zmienione w związku z rozbiorami Polski i ukształtowaniem się nowych granic politycznych.

Od diecezji włocławskiej odłączono parafie, które znalazły się w zaborze pruskim.

Granice diecezji rozszerzono o parafie należące do archidiecezji gnieźnieńskiej, diecezji krakowskiej, diecezji poznańskiej.

Diecezje nazywano urzędowo diecezją włocławską lub kaliską, ale najczęściej kujawsko-kaliską.

Mimo, że stolicą diecezji był Włocławek, władze zaborcze wymusiły aby biskup rezydował w Kaliszu, który był wówczas miastem wojewódzkim.

Diecezja była bardzo rozległa stąd dzieliła się na większe oficjałaty (Włocławek, Kalisz, Piotrków Trybunalski) i mniejsze dekanaty.

W 1925 roku przed zmianą organizacji kościelnej w odrodzonej Rzeczypospolitej w skład diecezji włocławskiej wchodziło aż 390 samodzielnych parafii.

Ks. Witold Kujawski opisał dokładnie dzieje każdej z tych parafii.

Wśród nich znalazło się kilkadziesiąt kujawskich wchodzących w skład:

dekanatu włocławskiego:

  1. Włocławek
  2. Białotarsk
  3. Boniewo
  4. Brześć Kujawski
  5. Choceń
  6. Chodecz
  7. Dąbie Kujawskie
  8. Duninów
  9. Grabkowo
  10. Kłobia
  11. Kłobka
  12. Kłótno
  13. Kowal
  14. Kruszyn
  15. Lubień Kujawski
  16. Lubomin
  17. Lubraniec
  18. Przedecz
  19. Smiłowice
  20. Wieniec
  21. Wistka Szlachecka
  22. Zgłowiączka

dekanatu nieszawskiego:

  1. Nieszawa
  2. Aleksandrów Kujawski
  3. Bądkowo
  4. Broniewo
  5. Bronisław
  6. Byczyna
  7. Bytoń
  8. Ciechocinek
  9. Koneck
  10. Kościelna Wieś Kujawska
  11. Krzywosądz
  12. Lubanie
  13. Łowiczek
  14. Makoszyn
  15. Orle
  16. Osięciny
  17. Ostrowąs
  18. Piotrków Kujawski
  19. Połajewo
  20. Raciążek
  21. Radziejów
  22. Sadlno
  23. Sędzin
  24. Siniarzewo
  25. Służewo
  26. Straszewo
  27. Świerczyn
  28. Witowo
  29. Zakrzewo
  30. Zbrachlin

dekanatu lipnowskiego:

  1. Lipno
  2. Bobrowniki
  3. Chełmnica Wielka
  4. Grochowalsk
  5. Karnkowo
  6. Kikół
  7. Ostrowie Lipnowskie
  8. Sumin
  9. Szeptal Górny
  10. Wielgie
  11. Wola – Trutowo
  12. Zaduszki

dekanatu mazowieckiego:

  1. Mazowsze
  2. Ciechocin
  3. Czernikowo
  4. Dobrzejewice
  5. Działyń
  6. Łążyn
  7. Nowogród
  8. Osiek nad Wisłą

Dekanatu kolskiego

  1. Izbica Kujawska

Monografia jest nieocenioną skarbnicą wiedzy o dziejach Kościoła polskiego w XIX wieku.

Magdalena Lemańczyk – Mniejszość niemiecka na Pomorzu Gdańskim

 

Magdalena Lemańczyk

Mniejszość niemiecka na Pomorzu Gdańskim

Wydawcy:
Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk
Towarzystwo Kulturalne Ludności Niemieckiej „Ojczyzna” w Kwidzynie

Warszawa 2016

Sygnatura SIRr VIb/7-62

Magdalena Lemańczyk jest doktorem socjologii.

Specjalizuje sią w badaniach nad mniejszością niemiecką na Pomorzu Gdańskim, gdańskimi Niemcami i zachodnioprusakami zamieszkałymi w Republice Federalnej Niemiec.

Zajmuje się również pomorską wielokulturowością, najnowszymi stosunkami polsko-niemieckimi, migracjami oraz metodami i technikami badań socjologicznych.

Rozprawa „Mniejszość niemiecka na Pomorzu Gdańskim” jest pierwszą socjologiczną monografią dotyczącą mniejszości niemieckiej na Pomorzu Gdańskim po przełomie 1989 roku.

Autorka przedstawia współczesny obraz mniejszości niemieckiej.

W pracy wyeksponowano działalność stowarzyszeń mniejszości niemieckiej i scharakteryzowano tożsamość narodową i etniczną jej liderów,

Jej badania przyczyniły się do zweryfikowania i upowszechnienia wiedzy na temat mniejszości niemieckiej w III Rzeczypospolitej.

W monografii szczegółowo opisano działalność stowarzyszeń mniejszości niemieckiej, które mają siedziby w Chojnicach, Elblągu, Gdańsku, Gdyni, Grudziądzu, Iławie, Kwidzynie, Lidzbarku Welskim, Łasinie, Malborku, Nowym Mieście Lubawskim, Sztumie, Tczewie, Toruniu, Bytowie, Lęborku, Wierzchucinie, Bydgoszczy i Złotowie.

Opisane instytucje to:

  1. Związek Mniejszości Niemieckiej w Gdańsku
  2. Związek Ludności Niemieckiej w Gdyni
  3. Związek Mniejszości Niemieckiej w Gdańsku – Grupa Terenowa Lębork
  4. Związek Mniejszości Niemieckiej w Gdańsku – Grupa Terenowa w Wierzchucinie
  5. Chojnickie Stowarzyszenie Ludności Pochodzenia Niemieckiego
  6. Powiatowy Bytowski Związek Ludności Pochodzenia Niemieckiego w Bytowie
  7. Związek Mniejszości Niemieckiej w Gdańsku – Odział Terenowy w Tczewie
  8. Towarzystwo Kulturalne Mniejszości Niemieckiej „Ojczyzna” w Kwidzynie
  9. Towarzystwo Ludności Pochodzenia Niemieckiego w Grudziądzu
  10. Stowarzyszenie Ludności Pochodzenia Niemieckiego w Toruniu
  11. Towarzystwo Mniejszości Niemieckiej w Bydgoszczy
  12. Niemieckie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne w Pile – Koło w Złotowie
  13. Stowarzyszenie Ludności Pochodzenia Niemieckiego Ziemi Elbląskiej w Elblągu
  14. Związek Ludności Pochodzenia Niemieckiego Ziemi Sztumsko-Dzierzgońskiej
  15. Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej Miasta Malborka i Okolic
  16. Stowarzyszenie Ludności Pochodzenia Niemieckiego – Oddział w Nowym Mieście Lubawskim
  17. Lidzbarskie Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej
  18. Stowarzyszenie Ludności Pochodzenia Niemieckiego Ziemi Łasińskiej w Łasinie
  19. Stowarzyszenie Mniejszości Niemieckiej w Iławie

Podmiot badań socjologicznych stanowili liderzy tych stowarzyszeń, przedmiotem badań była ich tożsamość narodowa i etniczna.

Na zakres badań składają się następujące elementy: autoidentyfikacja, poczucie identyczności/odmienności wewnątrzgrupowej i zewnątrzgrupowej, samotożsamość „odzwierciedlona”, świadomość pochodzenia grupy i jej dziedzictwa kulturowego, stereotypizacja grupy własnej i obcej, kwestie dyskryminacji i uprzedzeń, kwestie językowe, pielęgnowanie kultury lub jej odtwarzanie, zaangażowanie organizacyjne, identyfikacja z ojczyzną, pamięć przeszłości.

Autorka prowadząc badania posługiwała się wieloma metodami i technikami: metodą badań terenowych i obserwacji uczestniczącej, techniką wywiadu kwestionariuszowego, techniką zogniskowanego wywiadu grupowego, metodą analizy treści i metodą kuli śnieżnej.