Category Archives: Plany i widoki Torunia

Next Page

Janusz Pokrzywnicki – Bramy Twierdzy Toruń

belkaniebieska2

16082016

Janusz Pokrzywnicki

Bramy Twierdzy Toruń

Atlas Twierdzy Torun
Zeszyt 6

Towarzystwo Naukowe w Toruniu
Towarzystwo Przyjaciół Fortyfikacji im. Adama Freytaga w Toruniu

Toruń 2013

Sygnatura SIRr XXV/32z.6

belkaniebieska2

Jest to już szósta publikacja w serii „Atlas Twierdzy Toruń”

  • zeszyt 1 – Historia i źródła fortyfikacji Twierdzy Toruń
  • zeszyt 2 – Fort Kolejowy
  • zeszyt 3 – Fort Jakuba
  • zeszyt 4 – Fort I – Jan III Sobieski
  • zeszyt 5 – Fort II – Stefan Czarniecki
  • zeszyt 6 – Bramy Twierdzy Toruń

Toruń w XIX wieku w dalszym ciągu opasany był murami i wałami, których początki sięgają średniowiecza i czasów nowożytnych.

W XIX wieku wraz z budową pruskiej twierdzy powstały również nowoczesne bramy forteczne, opasujące dzisiejszą starówkę.

Janusz Pokrzywnicki omawia budowę i eksploatacje bram fortyfikacji miejskich w latach 1815-1870 oraz przebudowę i budowę nowych bram po 1870.

Autor szczegółowo opisał następujące obiekty:

  • Brama Jakubska
  • Brama Chełmińska
  • Brama Bydgoska
  • Brama Ciemna
  • bramy wypadowe
  • Brama Kaszownika
  • Poterna Lunety III
  • Brama Lubicka
  • Brama Kolejowa
  • Brama wojenna – Jakubska
  • furty nowego muru nadwislanego
  • grodze

Prawie wszystkie XIX-wieczne bramy Torunia zostały rozebrane – Brama Chełmińska w 1904 roku, pozostałe w 1922.

Do naszych czasów zachowała się tylko Brama Kolejowa.

Tym większe uznanie należy się twórcy opracowania, który dotarł do wielu cennych i unikatowych map, planów i dawnych fotografii bram twierdzy.

belkaniebieska2

Sławomir Majoch – Szkicownik Oskara Kauscha

belka

26092014-1Sławomir Majoch

Szkicownik Oskara Kauscha
ze zbiorów Westpreussisches Landesmuseum w Warendorf. Nieznane źródło do badań nad ikonografią Torunia
przełomu 1869 i 1870 r.

Spotkanie

Organizator:
Książnica Kopernikańska w Toruniu

Miejsce:
Hotel Mercure Toruń Centrum

20 września 2014 r. – godz. 18.00

 

W sobotę 20 września odbyło się w Hotelu Mercure bardzo ciekawe spotkanie zorganizowane przez Książnicę Kopernikańską w ramach cyklu „Toruń miasto zabytków”.

Bardzo licznie zebrana publiczność miała przyjemność wysłuchać i obejrzeć prezentację przygotowaną przez Sławomira Majocha z Muzeum Uniwersyteckiego w Toruniu.

Sławomir Majoch kilka lat temu podczas pobytu w Westpreussisches Landesmuseum (Muzeum Prus Zachodnich) odkrył nieznany dotąd szkicownik kapitana Oskara Kauscha z 61 pułku piechoty.

Zawiera on 75 akwarel i rysunków tuszem z widokami Torunia, które powstały na przełomie 1869 i 1870 roku.

Szkicownik powstał przed rozbiórką murów wokół starówki toruńskiej i dlatego przedstawia widoki nieznanej i nieistniejącej już architektury.

W szkicowniku znalazły sie wizerunki:
– Barbakanu
– drugiej Krzywej Wieży
– Bramy Chełmińskiej
– Bramy Paulińskiej
– drewnianego mostu na Wiśle
– dzielnicy portowej

belka

Katarzyna Kluczwajd – Trzy albumy widoków Torunia (XVIII-XIX w.) – zaginione, zapomniane

Katarzyna Kluczwajd

Trzy albumy widoków Torunia
(XVIII-XIX w.) – zaginione, zapomniane

25 czerwca 2014 r.

Książnica Kopernikańska w Toruniu

 

 

 

Tegoroczne obchody Święta Miasta Książnica Kopernikańska postanowiła uświetnić, inaugurując nowy cykl spotkań z mieszkańcami i miłośnikami Torunia pod nazwą
„Toruń miasto zabytków”.

Cykl poświęcony będzie toruńskim zabytkom, ale ukazanym w odmienny sposób niż,  zwiedzającym Toruń licznym wycieczkom turystów.

Przedstawimy zabytki nieobecne, utracone w czasie II wojny światowej, zniszczone w okresie powojennym, zapomniane oraz budzące spory i kontrowersje.

Cykl spotkań organizuje znana i ceniona toruńska historyk sztuki, autorka wielu publikacji i popularyzatorka wiedzy o naszym mieście Katarzyna Kluczwajd.

Katarzyna Kluczwajd otworzyła cykl prelekcją „Trzy albumy widoków Torunia
(XVIII-XIX w.) – zaginione, zapomniane”
.

Bohaterami prezentacji byli trzej autorzy wedut z widokami Torunia:
– Johann Michael Wachschlager
– Karl Alberti
– Theodor Eduard Radtke

Ich rysunki, akwarele i gwasze znajdowały się przed II wojną światową w zbiorach Muzeum Okręgowego w Toruniu.

W okresie okupacji Niemcy wykonali kopie fotograficzne tych dzieł, a także kopie malarskie niektórych z nich.

Pod koniec wojny zbiory Muzeum zostały wywiezione z Torunia.

Część z nich odnalazła się w Wyrzysku (powiat pilski), część zaś w Grasleben w Dolnej Saksonii,

Całością wywózki zbiorów toruńskich kierował Adolf Schwammberger – kierownik Urzędu Kultury Torunia i jednocześnie dyrektor Muzeum.

Niestety wiele zbiorów muzealnych wywiezionych do Niemiec nie wróciło już do Torunia.

Zaginęły również  oryginały prac Wachschlagera, Albertiego i Radtkego, które znamy dziś tylko z kopii fotograficznych, jakie znajdują się w zbiorach Muzeum Okręgowego w Toruniu.

Katarzyna Kluczwajd zaprezentowała zebranym:
– 5 rysunków Wachschlagera powstałych w latach 70-tych i 80-tych XVIII wieku
– 13 akwarel Albertiego powstałych około 1793 roku
– 9 gwaszy Radtkego stworzonych w latach 1847-1850

Prace tych autorów są przykładem wedut, czyli panoram i widoków miast.

Ten rodzaj malarstwa był bardzo popularny w Europie (zwłaszcza we Włoszech) w latach 1750-1850.

Turyści odwiedzający zabytkowe miasta, chętnie kupowali weduty na pamiątkę.

Współcześnie dzieła te mają również wymiar poznawczy i dokumentalny, abstrahując od ich wartości artystycznej.

Johanowi Michaelowi Wachschlagerowi zawdzięczamy na przykład widok kościoła św. Ducha bez wieży i widok Pałacu Gereta, który znajdował się w miejscu obecnej Poczty Głównej.

Karl Alberti pozostawił wiele wizerunków mostu wiślanego, w tym widok jego zwodzonego przęsła.

On również przedstawił najstarszy pomnik Torunia – czyli figurę Najświętszej Marii Panny, jaka została ustawiona obok katedry św. Janów zaraz po tumulcie toruńskim.

Alberti malował często Podgórz, zamek dybowski i stojący obok kościół św. Mikołaja.

Natomiast Theodor Eduard Radtke pozostawił po sobie gwasz, przedstawiający stojące obok siebie dwie Krzywe Wieże.

Druga krzywa wieża istniała do lat 60-tych XIX wieku.

Radtke namalował również kaplicę św. Katarzyny, która istniała na miejscu dzisiejszego Kościoła Garnizonowego.

To tylko drobne przykłady informacji jakie można odczytać ze starych widoków Torunia.

Katarzyna Kluczwajd szczegółowo omówiła każdy prezentowany widok miasta.

Wszyscy licznie zgromadzeni z ciekawością wysłuchali prelekcji, przynoszącej unikatowe wiadomości, których nie można wyczytać w żadnych książkach.

Spotkanie było bardzo udane.

Wszyscy czekamy na kolejne, które zostanie zorganizowane po wakacjach.