Jesteś tutaj:

Kategoria: Pomorze

Plakat reklamujący wystawę. Napis: Regionalia ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu. Zapraszamy na wystawę czasopism regionalnych z XIX wieku i książek pomorskich z XIX i XX wieku. 8 Toruński Kiermasz Książki Regionalnej 16 czerwca 2022 roku. W tle widać zdjęcia trzech starych czasopism i trzech starych książek. Plakat utrzymany w tonacji jasnobrązowej. Na dole logo Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu

 

Zapraszamy na wystawę „Regionalia ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej”

 

Z okazji VIII Toruńskiego Kiermaszu Książki Regionalnej przygotowaliśmy dla Państwa wystawę „Regionalia ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej”.

Wystawę można oglądać w holu Biblioteki Głównej przy ul Słowackiego 8.

Na wystawie zaprezentowano czasopisma regionalne z XIX wieku oraz książki pomorskie z XIX i XX wieku.

Wśród czasopism polecamy następujące cymelia:

  1. Kreis-Blatt Kreis-Blatt des Königlich-Preußischen Landraths-Amts zu Thorn (1854) 
  2. Thorunia : die Erzählerin und Anzeigerin an der Weichsel und Drewenz (1831)
  3. Pielgrzym : pismo religijne dla ludu (1869)
  4. Der Drewenzbote für Gollub und Umgegend (1879)
  5. Wszechbrat bracki :pismo dla wszystkich bractw i stowarzyszeń kościelnych a szczególnie dla Bractwa Trzeźwości świętej (1860)
  6. Gazeta Toruńska (1874)
  7. Przyjaciel (1888)

Wśród zabytkowych książek związanych z regionem na szczególną uwagę zasługują druki kaszubskie.

 

  1. Agust Szloga : szołobułka : (wiesoło rezegra) / Leon Hejka. – [Kartuzy] : „Gazeta Kartuska”, [1935].
  2. Bojka o Sodłatym : (Na sztołt Derdowskiego) / Jan Karnowski. – Kartuzy : Gazeta Kartuska, 1939.
  3. Czemu dziad zawsze dziadem, choć mu wszyscy dają? : powieść / napisał Ignacy Danielewski. – Chełmno : W. Fiałek, [ante 1909].
  4. Elementarz polski napisany z polecenia Towarzystwa Moralnych Interesów / Ignacy Łyskowski. – Pelplin : E. Michałowski, [b. r.].
  5. Gdynia : deklamacje, śpiewy, tańce i pieśni kaszubskie / Janusz Stępowski ; inscenizacja Wandy Tatarkiewicz-Małkowskiej ; il. muzyczna Władysława Macury. – Warszawa : Wydaw. Ligi Morskiej i Kolonialnej, cop. 1936.
  6. Hanka się żeni : wesele kaszubskie w 5 aktach z muzyką i śpiewem / Bernard Sychta ; poprzedził słowem wstępnym Władysław Pniewski. – Wejherowo : A. Peter, 1937
  7. Historya Polska wierszem / wydał i uzupełnił Józef Chociszewski. – Chełmno : nakł. Józefa Chociszewskiego, 1868.
  8. Jak w Koscérznie koscelnygo obrele abo Pięc kawalerów a jedna jedyno brutka : w osem spiewach napisoł Aleksander Majkowski. – Gdansk : druk. i nakł. B. Milskiego, 1899.
  9. Jasiek z Knieji : sporo kupa łgarstw kaszebściech / zebrano i powiązano od Heromina Derdowściego a na prowdę Jarosza Dyrdę ; na nowo doł do smary Józef Wrycza (Rekowści) jegomosck ksiądz proboszcz wielewści, ciej nieborok sedzoł w pryze w Królewścim Rywałdzie w roku Pańscim 1935. – Pelplin : nakł. i druk. Drukarnia i Księgarnia, [1935].
  10. Kaszuba pod Widnem / Jarosz Derdowski. – Poznań : Fiszer i Majewski, 1929.
  11. Krótkie objaśnienie pacierza dla ludu katolickiego / przez M. Osmańskiego. – Brodnica : nakł. autora, 1854.
  12. Nowotné spiéwě : (wiersze kaszubskie) / Woś Budzysz. – Poznań : nakład autora, 1910.
  13. Nórcyk Kaszubści abo Koruszk i Jedna Maca Jędrnyj prowde / pozbieroł Mejster od pieśni ” O panu Czorlińścim co do Pucka po sece jachoł. – Winona : drekował Jarosz Derdowści ; Pelplin : E. Michałowski, Drukarnia Nakładowa w Pelplinie, 1897.
  14. Pieśni gminne i przysławia ludu polskiego w Prusach Zachodnich / Ignacy Łyskowski. – Wyd. 2. – Gniezno : J. Chociszewski, 1907.
  15. Podania Kaszubskie / Stanisław Czernicki. – Kościerzyna : St. Stachowski, 1931.
  16. Starogrodzka kapela, czyli Poczciwych Opatrzność nie opuści / przez Ks. M. O. – Brodnica : druk. i nakł. C. A. Köhlera, 1857.
  17. Ścinanie kani : w 2 aktach : starożytne widowisko kaszubskie / opracowane przez Szczepana Tarnowskiego ; przedm. Jana Karnowskiego. – Toruń : Pomorski Związek Teatrów Ludowych, 1933.
  18. Śpiące Ueskue : dramat kaszubski w 4 odsłonach / Bernard Sychta. – Wejherowo : Dom Książki Polskiej, 1937.

 

Monografia Wielkiego Pomorza i Gdyni

z okazji 20-lecia powrotu Ziemi Pomorskiej do Macierzy

prace redakcyjne i układ graficzny Józef Lachowski

Dom Wydawniczy Księży Młyn 

Łódź 2020

Reprint oryginału:

Toruń ; Lwów : Wydawnictwo „Polska Niepodległa”, 1939

Sygnatura SIRr VIb/7-1a

Reprint „Monografii Wielkiego Pomorza i Gdyni” jest niezwykle cennym wydawnictwem.

Oryginał został wydany z okazji 20 rocznicy powrotu Pomorza do Polski.

Była to publikacja opracowana przez ponad 50 autorów, których zaproszono do współpracy.

Tekst ilustrowało ponad 250 fotografii.

Był to ewenement edytorstwa II Rzeczypospolitej.

Pieczołowitość z jaką przygotowano Monografię wynikała z wagi politycznej i historycznej, jaką przykładano do podkreślenia związków Pomorza i Polski.

Opracowanie przedstawiało przeszłość dzielnicy pomorskiej oraz jej teraźniejszość.

Monografia zawierała zarysy historii wszystkich miast powiatowych dawnego województwa pomorskiego, które pokrywało się z granicami dzisiejszego województwa pomorskiego i kujawsko-pomorskiego.

Wielkie Pomorze obejmowało Gdynię, Bydgoszcz, Toruń, Inowrocław, Włocławek, Chełmżę, Koronowo, Chełmno, Chojnice, Kościerzynę, Lipno, Lubawę, Nieszawę, Ciechocinek, Rypin, Sępolno, Starogard, Szubin, Świecie, Tczew, Tucholę, Wąbrzeźno, Golub, Wejherowo, Kowal, Wyrzysk, Brodnicę, Grudziądz, Kartuzy.

Obszerne rozdziały poświęcono rozmaitym zagadnieniom: rolnictwu, etnografii, szkolnictwu, kulturze, turystyce, zabytkom, przyrodzie, gospodarce, wybitnym osobom.

„Monografia Wielkiego Pomorza i Gdyni” to niezwykle wartościowe i unikatowe kompendium wiedzy na temat przedwojennego Pomorza i Kujaw.

Niebieski Kształt otwartej książki. Napis: Izabela Mazanowska - Mniszek miejsce niemieckich zbrodni na Pomorzu w 1939 roku

 

Izabela Mazanowska
wstęp Tomasz Chinciński

Mniszek
Miejsce niemieckich zbrodni na Pomorzu w 1939 roku
Przewodnik

Wydawcy:
Muzeum Stutthof w Sztutowie
dla Oddziału – Muzeum Piaśnickie w Wejherowie 

Wejherowo 2019

Sygnatura SIR VIb/8-81

Pomiędzy Grudziądzem a Świeciem w lesie obok miejscowościach Mniszek i Grupa Niemcy popełnili jedną z największych zbrodni w 1939 roku.

Od września do grudnia dokonano tu egzekucji kliku tysięcy osób.

Byli wśród nich Polacy i Żydzi. pochodzący z powiatu grudziądzkiego i świeckiego.

Wśród zamordowanych byli przedstawiciele polskiej elity: prawnicy, nauczyciele, duchowni, kupcy, ziemianie.

Szczególne miejsce wśród zamordowanych zajmują pacjenci Zakładu Psychiatrycznego w Świeciu.

Sprawcami zbrodni byli Niemcy z Rzeszy – funkcjonariusze SS oraz miejscowi Niemcy pomorscy zorganizowani w oddziały Selbstschutzu.

Selbstschutz w praktyce odgrywał szczególnie aktywną rolę w eksterminacji Polaków z Pomorza.

Akcja była zaplanowana jeszcze przed wojną, kiedy to sporządzono listy proskrypcyjne.

W praktyce we wrześniu aresztowania Polaków przez ich miejscowych Niemców w wielu miejscowościach przybrały żywiołowy i oddolny charakter.

Egzekucje były dokonywane na terenie dawnej żwirowni koło Mniszka i Grupy.

W 1944 roku Niemcy rozkopali masowe groby i spalili ciała zamordowanych.

Stąd większość ofiar zbrodni pozostaje bezimienna.

Liczbę zamordowanych szacuje się na 10-12 tysięcy osób w Mniszku i dalsze 6,5 tysiąca w Grupie.

W przewodniku opisano „Mniszek miejsce niemieckich zbrodni na Pomorzu w 1939 roku”.

Opisano miejsca pamięci poświęcone:

  • mieszkańcom Świecia i powiatu
  • pacjentom i personelowi Szpitala Psychiatrycznego w Świeciu
  • mieszkańcom Bydgoszczy
  • mieszkańcom Grudziądza i powiatu
  • mieszkańcom Chełmna i Powiaty
  • jeńcom radzieckim, francuskim, angielskim
  • bestialsko pomordowanym dzieciom
  • żołnierzom polskim
  • nauczycielom
  • Żydom
  • księżom i misjonarzom

Osobny rozdział dotyczy miejsca pamięci w Grupie.

Do góry

Skip to content