Category Archives: Torunianie

Next Page

Jan Rybiński – poeta z Barcina – 1565-1621

 

Jan Rybiński był synem imigranta z Moraw, który z innymi braćmi czeskimi musiał opuścić swój kraj.

Urodził się w 1565 roku w Barcinie.

Ukończył Gimnazjum Akademickie w Gdańsku.

Studiował w Wittenberdze i Heidelbergu.

 

 

Jan Rybiński. Wiersze żałobliwe, Toruń 1583, Sygnatura 107815

Pierwszy raz Jan Rybiński zamieszkał w Toruniu w 1585 roku, jako profesor Gimnazjum Akademickiego.

Między 1589-1592 roku był profesorem w Gimnazjum Akademickim w Gdańsku.

Był pierwszym na Pomorzu nauczycielem języka polskiego.

Promował twórczość Jana Kochanowskiego i Mikołaja Reja.

 

 

 

 

Johan Rybinij Pol. Hodoeporicorvm Liber I, Toruń 1592. Biblioteka Jagiellońska, BJ St. Dr. Cim. 5960. Źródło: Jagiellońska Biblioteka Cyfrowa.

Ponownie przybył do Torunia w 1592 roku.

Objął wówczas lukratywne stanowisko sekretarza Rady Miejskiej.

Praca ta sprawiła, że utrzymywał ożywione kontakty z dworem królewskim i dworami magnackimi.

Większość czasu spędzał w Warszawie, uzyskując nawet tytuł sekretarza królewskiego.

W Toruniu napisał swe najważniejsze utwory poetyckie.

Jednak już w 1594 roku opuścił nasze miasto.

 

 

 

Jana Rybinskiego Gęśli Roznorymych Księga I, Torun 1593. Zakład Narodowy im. Ossolińskich XVI.Qu.2740. Źródło: Dolnośląska Biblioteka Cyfrowa

Przejściowo zarządzał majątkami Bonin i Szabdy starosty radzyńskiego Jana Dąbrowskiego, położonymi w powiecie lubawskim i brodnickim.

Przebywał kolejno na dworach największych magnatów Rzeczypospolitej: Ostrorogów, Zamoyskich, Leszczyńskich, Sapiehów, Radziwiłłów.

Uzyskał tytuł królewskiego poety oraz nobilitację szlachecką.

Tworzył wiersze w języku polskim i łacińskim.

Stopniowo porzuca łacinę.

Był pierwszym poetą pomorskim tworzącym w języku polskim.

 

 

Wiele z jego utworów wydrukowano w Toruniu:

  • 1583 – Wiersze żałobliwe – drukarz Melchior Nering
  • 1592 – Hodoeporicum liber I – drukarz Andrzej Koteniusz (zbiór 14 elegii łacińskich)
  • 1593 – Gęśli różnorymych ksiega I – drukarz Andrzej Koteniusz
  • 1599 – Wiosna – drukarz Andrzej Koteniusz (sielanka)
  • 1600 – Witanie – drukarz Andrzej Koteniusz (utwór sceniczny)

Zmarł około 1621 roku.

Jan Rybiński cieszył się uznaniem współczesnych, niestety został zapomniany przez potomnych.

W Ksiąznicy Kopernikańskiej dostępne są następujące utwory Jana Rybińskiego:

 

1. STARODRUK

Concentvs Hortensis Mvsarvm Congratvlantivm solennitati Nuptiarum […] Domini M. Hvlderici Schoberi, Scholae ciuilis Turoniensis Conrectoris, Sponsi, Et […] Virginis Evae […] Dn. Doctoris Melchioris Pyrnesij […] Medici & Physici Turoniensis, relictae filiae, Sponsae / Conscriptus a Ioanne Cupio, Ph. & Med. Doctore, ex Insula Mariana. – Torvnii Borvssorvm : excudebat Andreas Cotenius, 1592.

2. MIKROFILM

De linguarum in genere tum Polonicae seorsim praestantia et utilitate Oratio … / Jan Rybiński – Dantisci : J. Rhode, 1589.

3. MIKROFILM

Gęśli różnorymnych księga 1 / Jan Rybiński – Toruń : A. Cotenius, 1593.

4. Jana Rybińskiego „Gęśli roznorymych Księga I” / [posłowie Alojzy Tujakowski]. – Toruń : Zakłady Graficzne, 1969.
5. Jana Rybińskiego „Gęśli różnorymych księga I” / Zbigniew Nowak i Anna Świderska. – Gdańsk : Gdańskie Towarzystwo Naukowe, 1958.
6. Księga elegii podróżnych / Jan Rybiński ; przekł. Elwira Buszewicz ; wstęp i oprac. Elwira Buszewicz, Wojciech Ryczek ; Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. – Warszawa : Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa, 2015.
7. STARODRUK

Ku czci Jaśnie Wielmożnemu Panu, Panu Lwowi Sapieże, Canclerzowi wielkiemu W. Księ: Litewskiego, Mohilewskiemu, Parnawskiemu… Staroście, Nauk wysokich Mecaenasowi znamienitemu. – w Wilnie : drukował Jakub Markowicz, 1607.

8. STARODRUK

Mowa… Rybinskiego biskupa Kujawskiego y pomorskiego, na sessyi d. 16 lutego r. 1789 miana. – Warszawa : Druk. Nadworney, 1769.

9. Wiersze polskie / Jan Rybiński ; oprac. Zbigniew Nowak i Anna Świderska. – Gdańsk ; Poznań : Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Oddział, 1968.
10. STARODRUK

Wiersze żałobliwe, A przytym statecznie acz krotko opisuiące żywot, y sprawy zacne, rychłozmarłego […] Pana Jana Hrabie z Ostroroga […] : Przy końcu przydane iest [..] Małżonki iego, tuż w kilka godzin po nim […] zmarłey, godne zalecenie / [Jan Rybinski]. – W Toruniu : Drukował Melchior Neringk, 1583.

11. Wiosna / Jan Rybiński ; transkr., koment. i słowniczek Maria Frankowska. – Toruń : Towarzystwo Bibliofilów im. J. Lelewela, 2006.

 

Zbigniew Nowak

Rybiński (Ribinius, Ryba) Jan

Polski Słownik Biograficzny
Tom 33, zeszyt 3, s. 329-331

Sygnatura SIRi XVIa/1-t.33

 

Hasło: Rybiński Jan

Bibliografia Literatury Polskiej
Nowy Korbut
Tom 3, N-Ż, s. 190-192

Sygnatura SIRi Vb/4-t.3

 

Izabela Teresińska

Rybiński Jan

Dawni pisarze polscy
Tom 3, s. 395- 396

Sygnatura SIRi XVIa/LP-24c

 

Anna Krzewińska

Jan Rybiński

Wybitni lidzie dawnego Torunia
s. 57-62

Sygnatura SIRr IIIA/3a

 

Zbigniew Nowak

Jan Rybiński. Zapomniany poeta pomorski doby Odrodzenia.

Pamiętnik Literacki
Rocznik 52, 1961, zeszyt 4, s. 321-371

Sygnatura MAG 03929-52/2

 

Alojzy Tujakowski

Jan Rybiński – poeta dawnego Torunia

W: Jana Rybińskiego Gęśli roznorymych Księga I
Toruń 1969

Sygnatura SIRr XXXIIb/7

 

Zbigniew Nowak, Anna Swiderska

Jana Rybińskiego „Gęśli różnorymnych księga I”

Gdańsk 1958

Sygnatura SIRr XXXIIa/5

 

Maria Frankowska

„Wiosna kwieciorodna” czyli o sielance Jana Rybińskiego

W: Jan Rybiński, Wiosna, Toruń 2006
s. 19-28

Sygnatura SIRr XXXc/16

 

Zbigniew Nowak, Anna Świderska

Wstęp

W: Jan Rybiński, Wiersze Polskie, Gdańsk 1968
s. VII-XCVIII

Sygnatura MAG 89847

Gwido Chmarzyński i jego dzieło „Sztuka w Toruniu”

 

Gwido Chmarzyński i jego dzieło „Sztuka w Toruniu”

pod redakcja Emanuela Okonia

Wydawca:
Muzeum Okręgowe w Toruniu
Towarzystwo Naukowe w Toruniu

Toruń 2014

Sygnatura SIRr XXXIIIb/156

Gwido Chmarzyński (1906-1973) był przed wojną kustoszem Muzeum Miejskiego w Toruniu, a po wojnie wykładowcą historii sztuki na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu.

W 1934 roku ukazała się jego rozprawa „Sztuka w Toruniu. Zarys dziejów” – monumentalne opracowanie historii artystycznej miasta na tle stosunków duchowo-religijnych i społeczno-gospodarczych.

Z okazji 80 rocznicy ukazania się  tego dzieła Muzeum Okręgowe w Toruniu i Towarzystwo Naukowe w Toruniu przygotowały jego reedycję.

Reedycja została złożona czcionką: Antykwa Toruńska.

Przedwojenny tekst został poprzedzony dwoma artykułami.

Są to studia poświęcone osobie Gwidona Chmarzyńskiego oraz analiza jego publikacji.

Bardzo ważną częścią wydawnictwa są ilustracje.

Redakcja skonfrontowała przedwojenne fotografie zamieszczone w albumie „Toruń dawny i dzisiejszy” Gwidona Chmarzyńskiego ze współczesnymi zdjęciami Andrzeja A. Skowrońskiego.

Spis treści:

  • Emanuel Okoń  – Wstęp
  • Józef Poklewski – Profesor Gwido Chmarzyński (1906-1973). Badacz – pedagog – organizator – człowiek
  • Elżbieta Pilecka – Dzieje sztuki Torunia – stare i nowe ujęcia problemu. Refleksje na marginesie opracowań sztuki miasta profesora Gwidona Chmarzyńskiego
  • Gwido Chmarzyński – Sztuka w Toruniu. Zarys dziejów
  • Ilustracje

Katarzyna Kluczwajd – Toruński potentat filmowy

 

Katarzyna Kluczwajd

Toruński potentat filmowy

Nowości

Sobota, 22 kwietnia 2017

Strona 7

 

Gorąco zachęcamy do lektury artykułu pani Katarzyny Kluczwajd pod tytułem „Toruński potentat filmowy”, jaki ukazał się w sobotnim wydaniu „Nowości” z 22 kwietnia 2017 r.

Bohaterem artykułu jest Max Müller właściciel aż czterech toruńskich kin na początku XX wieku.

Kręcił również filmy dokumentalne ilustrujące życie miasta i najważniejsze publiczne imprezy.

Takim filmem był  „Der Thorner Kornblumentag 1911” (Dzień Bławatka).

Więcej o tym hucznym świecie można przeczytać w artykule.

Znajdą tam państwo również informacje o pierwszym toruńskim filmie fabularnym – „Noc duchów” (1919) – nakręconym przez Maxa Müllera w ruinach zamku dybowskiego.

Zainteresowanych ciekawymi informacjami o kinach i filmach Maxa Müllera zapraszamy do lektury „Nowości”.