Tag Archives: kolekcjonerstwo

Teresa Tylicka, Jacek Tylicki – Thorunensia i inne rysunki z XVIII-wiecznej kolekcji pastora Jana Jakuba Haselaua

 

Teresa Tylicka
Jacek Tylicki

Thorunensia i inne rysunki z XVIII-wiecznej kolekcji pastora Jana Jakuba Haselaua

 Wydawca: Towarzystwo Miłośników Torunia

Toruń 2016

Sygnatura SIRr XXXIIIb/172

Jan Jakub Heselau był luterańskim pastorem staromiejskiego kościoła ewangelickiego.

Znany jest ze swojej bibliofilskiej pasji i bogatego księgozbioru oznaczonego eleganckim ekslibrisem.

Jacek Tylicki i Teresa Tylicka przybliżyli małoznany dotąd zbiór map, planów, widoków oraz ikonografii związanej z Toruniem i jego okolicami, który stanowił bardzo cenną część kolekcji pastora Haselaua.

Monografię otwiera rozdział poświęcony osobie Jana Jakuba Haselaua – pastora, uczonego i kolekcjonera.

Kolejny rozdział zawiera informacje odnośnie bibliofilskiej pasji pastora i jego księgozbioru.

Następnie autorzy omówili kolekcję historyczno-geograficzną i artystyczną pastora Haselaua.

Została ona podzielona na trzy zasadnicze części:

  1. „Atlas topograficzny”
  2. zespół rysunków Jerzego Fryderyka Steinera
  3. widoki i plany staromiejskiego zboru ewangelickiego w Toruniu

Kolejna częścią monografii jest „Katalog dziel w zbiorze Haselaua”.

Obszerne opisy katalogowe dzieł zawierają następujące rubryki: autor, datowanie, opis, inskrypcje, komentarz, proweniencja, literatura.

Uzupełnieniem książki jest ponad 100 ilustracji.

 

Walenty Fiałek – drukarz, wydawca i bibliofil z Chełmna

belkaniebieska2

wf2Walenty Fiałek był postacią nie tuzinkową, jednym z najwybitniejszych Polaków czasów zaborów.

Urodził się W Chwarznie na Kaszubach.

Jego ojciec był leśniczym w majątku rodziny Czarlińskich.

W 1868 roku w wieku 16 lat rozpoczął naukę zawodu w drukarni Ignacego Danielewskiego w Chełmnie.

Od 1871 roku przez 15 lat pracował jako zecer w Poznaniu.

W 1885 roku powrócił do Chełmna, gdzie odkupił od Jana Franciszka Tomaszewskiego drukarnię.

Walenty Fiałek prowadził drukarnię i wydawnictwo w pojedynkę.

Nie przeszkodziło mu to w ciągu 35 lat do 1919 roku wydac 200 tytułów w olbrzymich kilkunastotysięcznych nakładach.

Łącznie wydrukował kilka milionów egzemplarzy.

Wydawał literaturę popularną, książki dla ludu, kalendarze, śpiewniki, książki religijne, książki dla kobiet, książki dla dzieci i młodzieży.

O skali jego przedsiębiorstwa świadczy ponad 50 zachowanych w Książnicy Kopernikańskiej cenników i katalogów wydawnictwa Walentego Fiałka.

1. Baczność! / W. Fiałek w Chełmnie (Culm W.-Pr.) – [Chełmno : W. Fiałek, 1905].
2. Cennik książek : objaśnienia dla zamawiających książki. – Chełmno : W. Fiałek, [19]18.
3. Cennik książek. – Chełmno : W. Fiałek, [1918].
4. Cennik książek. – Chełmno : W. Fiałek, [1919].
5. Cennik książek. – Chełmno : W. Fiałek, [1919].
6. Chełmiński Kalendarz dla Wiarusów Prus Zachodnich, Warmii, W. Księstwa Poznańskiego i Szląska na rok przestępny 1888. – Chełmno : W. Fiałek, [1887].
7. Dobre, praktyczne i tanie Książki do nabożeństwa. – Chełmno : W. Fiałek, [1906?].
8. Katalog książek ludowych. – Chełmno : W. Fiałek, [1930].
9. Katalog książek ludowych. – Chełmno : W. Fiałek, [1930].
10. Katalog książek ludowych. – Chełmno : W. Fiałek, [1930].
11. Katalog książek nakładowych księgarni W. Fiałka w Chełmnie : 1888 = Verlags-Katalog der W. Fiałek’schen Verlagsbuchhandlung in Culm W.-Pr. – Chełmno : drukiem i nakładem W. Fiałka, 1888.
12. [Katalog wydawnictw Walentego Fiałka] : [Inc.:] Słownik Kaszubski z dodatkiem idyotyzmów chełmińskich i kociewskich. Napisał ksiądz G. Pobłocki. Cena 3 marki […]. – Chełmno : W. Fiałek, [1892].
13. Książki do nabożeństwa. – Chełmno : W. Fiałek, [1890].
14. Książki do nabożeństwa. – Chełmno : W. Fiałek, [19]10.
15. Książki do nabożeństwa. – Chełmno : W. Fiałek, 1912.
16. Książki do nauczenia się języka niemieckiego. – Chełmno : W. Fiałek, [19]10.
17. Książki ludowe do nabycia w księgarni W. Fiałka w Chełmnie. – Chełmno : W. Fiałek, [1888].
18. Nadzwyczajne zniżenie cen! – Chełmno : W. Fiałek, [1893].
19. Spis książek nakładowych drukarni W. Fiałka w Chełmnie. – Chełmno : W. Fiałek, [1889].
20. Spis książek wydanych nakładem Księgarni W. Fiałka w Chełmnie (Culm W.-Pr.). – Chełmno : W. Fiałek, [1886].
21. Spis książek wydanych nakładem W. Fiałka w Chełmnie. – Chełmno : W. Fiałek, [1889].
22. Spis książek znajdujących się na składzie u W. Fiałka w Chełmnie. – Chełmno : W. Fiałek, [1886].
23. Spis książek znajdujących się na składzie u W. Fiałka w Chełmnie. – Chełmno : W. Fiałek, [1891].
24. Spis książek znajdujących się na składzie u W. Fiałka w Chełmnie. – Chełmno : W. Fiałek, [1892].
25. Spis książek znajdujących się na składzie u W. Fiałka w Chełmnie. – Chełmno : W. Fiałek, [1893].
26. Spis książek znajdujących się na składzie u W. Fiałka w Chełmnie. – Chełmno : W. Fiałek, [1896].
27. Spis książek znajdujących się na składzie u W. Fiałka w Chełmnie. – Chełmno : W. Fiałek, [1898].
28. Spis książek. – Chełmno : W. Fiałek, 1908.
29. Tanie i ciekawe książki! – Chełmno : W. Fiałek, 1902.
30. Tanie i ciekawe książki! – [Chełmno : W. Fiałek, 1908].
31. Tanie i ciekawe książki! – Chełmno : W. Fiałek, [19]10.
32. Tanie i ciekawe książki! – [Chełmno : W. Fiałek, 19]10.
33. Tanie i ciekawe książki! – Chełmno : W. Fiałek, [19]11.
34. Tanie i ciekawe książki! – Chełmno : W. Fiałek, [19]12.
35. Tanie i ciekawe książki! – Chełmno : W. Fiałek, [19]13.
36. Tanie i ciekawe książki! – [Chełmno : W. Fiałek], [19]15.
37. Tanie i ciekawe książki. – Chełmno : W. Fiałek, [19]15.
38. Tanie i ciekawe książki. – Chełmno : W. Fiałek, [1924].
39. Tanie książki ciekawej i zajmującej treści! – Chełmno : W. Fiałek, 1903.
40. Tanie książki ciekawej i zajmującej treści! – Chełmno : W. Fiałek, 1905.
41. [Ulotka] : [Inc.:] Dla członków Stowarzyszenia Rodzin Chrześciańskich polecam odtąd po znacznie zniżonych cenach: Obrazy Przenajświętszej Rodziny (olejdruki w dobrem wykonaniu) a) 25:38 ctm. po 35 fen. […]. [podpis] W. Fiałek. – Chełmno : [W. Fiałek], 1893.
42. [Ulotka] : [Inc.:] Kalendarz chełmiński na rok 1886 ordin. 50 Pf. à netto 30 Pf. […]. – Culm : W. Fiałek, 1885.
43. [Ulotka] : [Inc.:] P. P. Hiermit die ergebene Mittheilung, dass der in meinem Verlage erscheinende kalender Kalendarz Chełmiński fűr das Jahr 1887 bereits im Druck begriffen ist […] / [podpis] W. Fiałek, Verlagsbuchhandlung u. Buchdruckerei in Kulm W.-Pr. – Kulm : W. Fiałek, [1886].
44. [Ulotka] : [Inc.:] P. P. Niniejszem pozwalam sobie zwrócić uwagę na znajdujący się w druku Kalendarz Chełmiński na rok 1887 […] / [podpis] W. Fiałek, księgarnia nakładowa i drukarnia w Chełmnie. – Chełmno : W. Fiałek, [1886].
45. [Ulotka] : [Inc.:] Wielm. Księdzu Proboszczowi polecam uprzejmie: Obraz: „Przenajśw. Rodzina” w olejodruku, wyskoki 51 a szeroki 39 centymetrów, Cena za sztukę 80 fen. […]. [podpis] W. Fiałek w Chełmnie (Culm W.-Pr.). – [Chełmno : W. Fiałek, 1892].
46. [Ulotka] : [Inc.:] Wielmożny JMĆ Księże Dobrodzieju! Na zbliżającą się Kolędę pozwalam sobie niniejszym polecić uprzejmie jako stosowne na podarki kolędowe wychodzące nakładem moim „Żywoty Świętych” przez ks. Piotra Skargę. Znakomite to dzieło naszego kaznodziei wychodzi w małych książeczkach, z których każda stanowi dla siebie całość i zawiera żywot jednego Świętego […] / W. Fiałek w Chełmnie (Culm W.-Pr.). – Chełmno : W. Fiałek, [1886].
47. [Ulotka] : [Inc.:] Wielmożny JMĆ Księże Dobrodzieju! Niniejszym pozwalam sobie przesłać na okaz książeczkę zawierajaca żywot św. Jana Ewangelisty z wychodząch nakładem moim Żywotów Świętych księdza Piotra Skargi […]. – Chełmno : W. Fiałek, 1885.
48. Verlags- und Lager-Verzeichniss 1891-92 von W. Fiałek in Culm W.-Pr. – [Culm : W. Fiałek, 1891].
49. Verlags- und Lager-Verzeichniss von W. Fiałek in Culm W.-Pr. – [Culm : W. Fiałek, 1899].
50. Verlagsverzeichniss von W. Fiałek in Culm W.-Pr. – [Culm] : W. Fiałek, 1889.
51. W. Fiałek w Chełmnie (Culm W.-Pr.) poleca następujące książki. – Chełmno : W. Fiałek, 1900.
52. [Zaproszenie] : [Inc.:] Muzeum Ziemi Chełmińskiej [et al.] zapraszają na uroczyste obchody „Dnia Walentego Fiałka”, dnia 17.05.2002 r. o godz. 11.00 w gmachu Biblioteki […]. – [Chełmno : s.n., 2002].
53. Żywoty Świętych! – Chełmno : W. Fiałek, [1906].

Książki jego były bardzo popularne.

Sprzedawał je na Pomorzu, w Wielkopolsce, na Śląsku, ale co ciekawe najwięcej w Westfalii.

W 1919 roku w wieku blisko 70 lat Walenty Fiałek sprzedał swoją drukarnię spółce „Nadwiślanin” licząc, ze uda się jej zrealizować swoje niespełnione marzenie o wydawaniu w Chełmnie gazety.

wf1

Portret Walentego Fiałka W:Tadeusz Pietrykowski, Walenty Fiałek senjor bibljofilów pomorskich, s. 8

Wielka pasją Walentego Fiałka było kolekcjonerstwo.

Stworzył imponującą bibliotekę składającą się z prawie 4000 druków.

Były to rzadkie wydawnictwa chełmińskie, pelplińskie, toruńskie, gdańskie, kaszubskie i mazurskie.

Oprócz książek zgromadził też wiele listów i rękopisów.

W skład jego kolekcji weszło również kilkaset starodruków.

Po śmierci Walentego Fiałka jego kolekcję zakupiło w całości Pomorskie Starostwo Krajowe i przekazało Towarzystwu Naukowemu w Toruniu.

Obecnie jego kolekcja jako depozyt TNT przechowywana jest w Książnicy Kopernikańskiej.

Księgozbiór Walentego Fiałka został wpisany do Tomu V „Inwentarza księgozbioru Towarzystwa Naukowego w Toruniu”.

Kolekcja obejmuje sygnatury WF 1 – WF 3941.

O kolekcji Walentego Fiałka pisaliśmy już obszernie na blogu:

Walenty Fiałek – kolekcja – książki

Walenty Fiałek – kolekcja – rękopisy

Walenty Fiałek – kolekcja – czasopisma

Walenty Fiałek – kolekcja – starodruki

belkaniebieska2

Osobom zainteresowanym poszerzeniem swej wiedzy o Walentym Fiałku polecamy znajdujące się w Książnicy publikacje:

 

150otwartaksieganiebieskaMarzanna Pieniążek

Walenty Fiałek – drukarz, wydawca, bibliofil pomorski

Chełmno 2002

Sygnatura SIRr IIIB. Fiałek Walenty

 

150otwartaksieganiebieskaHelena Piskorska

Fiałek Walenty (1852-1932) [hasło]

Polski Słownik Biograficzny
Tom VI, s. 427

Sygnatura SIRi XVIa/1-t.5/6

 

150otwartaksieganiebieskaTadfeusz Pietrykowski

Walenty Fiałek
Senjor bibljofilów pomorskich

Toruń 1929

Sygnatura MAG  29089, MAG 234522

 

150otwartaksieganiebieskaEugeniusz Muszalski

Walenty Fiałek (1852-1932)
Wydawca, drukarz, bibliofil chełmiński

[w:] Dzieje Chełmna. Zarys monograficzny
s. 453-457

Sygnatura VIII/C-1b

 

150otwartaksieganiebieskaAnna Kunicka
Szczepan Wierzchosławski

Zbiory rekopismienne Walentego Fiałka w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej – ksiąznicy Kopernikańskiej w Toruniu

Folia Toruniensia, T. 2-3/2002, s. 45-59

Sygnatura SIRr II/34z.2/3

belkaniebieska2