Tag Archives: księgi adresowe

Księgi adresowe miasta Torunia – Adressbücher der Stadt Thorn

 

W Informatorium dostępny jest pokaźny zasób toruńskich ksiąg adresowych z okresu zaboru pruskiego i II Rzeczypospolitej.

Wszystkie księgi zostały zeskanowane i są dostępne również w internecie na stronie Kujawsko-Pomorskiej Biblioteki-Cyfrowej.

Nasza wyjątkowa kolekcja obejmuje lata 1866 – 1936.

1866 Allgemeiner Wohnungs-Anzeiger für die Stadt Thorn pro 1866 / aus amtlichen Quellen entworfen und hrsg. von C. L. Beyerle. – Thorn : E. Lambeck 1866.  http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=3706
1869 Allgemeiner Wohnungs-Anzeiger für die Stadt Thorn pro 1869 / aus amtlichen Quellen entworfen und hrsg. von J. Majorowski. – Thorn : C. Dombrowski 1869.  http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=52604
1876 Thorner Adress-Buch für das Jahr 1876 / nach amtlichen Quellen bearb. und hrsg. von J. Majorowski. – Thorn : E. Lambeck 1876.  http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=53564
1880 Thorner Adress-Buch für das Jahr 1880 : nebst Verzeichniss aller am hiesigen Orte befindlichen Militair-, königlischen und Civil-behörden. – Thorn : E. Lambeck 1880.  http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=3454
1884 Thorner Adress-Buch für das Jahr 1884 / nach amtlichen Quellen bearb. und hrsg. von A. Perplietz. – Thorn : Druck und Verlag der Buchdruckerei der Thorner Ostdeutschen Zeitung 1884.  http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=3458
1887 Alphabetisches Einwohner-Verzeichniss der Stadt Thorn : mit Vorstädten und der Gutsbesitzer des Kreises Thorn / [zusamengestellt von A. Perpliess]. – Thorn : Walther Lambeck 1887.  http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=3456
1892 Thorner Adress-Buch für das Jahr 1892 / nach amtlichen Quellen bearb. und hrsg. von P. Kirsten. – Thorn : W. Lambeck 1892.  http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=3856
1897 Adress-Buch der Stadt Thorn, Podgorz u. Mocker sowie des Landkreises Thorn für das Jahr 1897 / hrsg. von P. Kirsten und W. Jaskulski. – Thorn : Im Selbstverlage der Verfasser, (Tor.:Druck Ernst Lambeck). 1897  http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=53566
1900 Adress-buch der Stadt Thorn und deren Vorstädte für das Jahr 1900 / nach amtlichen Quellen bearb. von P. Stüwe in Thorn. – Thorn : C. Dąbrowski 1900.  http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=3708
1904 Adressbuch nebst Allgemeinem Geschäftsanzeiger von Stadt und Landkreis Thorn auf das Jahr 1904 : mit einem Plan von Thorn und Umgebung / [Ehrenbürger Karl Boethke ; Stadtältester Beno Richter]. – Thorn : V. Kowalkowski 1904.  http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=3858
1908 Adressbuch für Thorn Stadt und Land 1908 / hrsg. aufgrund amtlicher Quellen und eigener Festtellungen. – Thorn : C. Dąbrowski 1908. http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=3710
1912 Adressbuch für Thorn Stadt und Land 1912 / hrsg. aufgrund amtlicher Quellen und eigener Festtellungen. – Thorn : C. Dombrowski 1912.  

http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=3860

1919 Einwohnerbuch von Thorn und Umgebung 1919 / hrsg. vom Verkehrsverein Thorn und der Buchdruckerei der Thorner Ostdeutschen Zeitung. – Thorn : Thorner Ostdeutschen Zeitung 1919.  http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=53781
1923 Księga adresowa miasta Torunia wraz z Podgórzem i powiatem Toruń-wieś / Wydawnictwo Księgi Adresowej w Toruniu. – Toruń : Wydawnictwo Księgi Adresowej 1923.  http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=3712
1932 Księga adresowa i informacyjna miasta Torunia / oprac. przez Alfreda Krzyżanowskiego. – Toruń : A. Krzyżanowski ; Drukarnia Rolnicza, 1932.  http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=17767
1936 Książka adresowa miasta Torunia / opracował i wydał Marjan Reinke. – Toruń : Zarząd Miejski, (Tor.: wykonano w Drukarni Robotniczej Sp. z o.o.). 1936 http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=17907

Kina toruńskie w okresie międzywojennym

O ile początki kina w Toruniu czekają jeszcze na opracowanie (patrz wpis „Początki kina w Toruniu”), o tyle dzieje toruńskich kin w okresie międzywojennym są dosyć dobrze poznane.

Podstawową publikacją jest podrozdział „KINO”, autorstwa Ryszarda Sudzińskiego zamieszczony na stronach 436-438 „Historii Torunia” tom III, część 2.

Historia Torunia. T. 3 cz. 2
W czasach Polski Odrodzonej i okupacji niemieckiej (1920-1945)
red. Marian Biskup
Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego w Toruniu
Toruń 2006
Sygnatura SIRr VIII/T-8t.3b

 

Z opracowania tego dowiemy się jakie kina funkcjonowały w naszym mieście i jaki był ich repertuar.
Szczególnie ciekawa jest informacja o funkcjonowaniu w Toruniu wytwórni filmowej „Marwin-Film” założonej w 1929 roku przez B. Marwińskiego.
Wytwórnia nakręciła melodramat „Panienka z chmur” (s. 437).

Informacje o kinach można znaleźć również w księgach adresowych.
Na przykład „Książka adresowa miasta Torunia” z 1936 roku wymienia następujące „kinematografy”:

Kino „Arja”, Mickiewicza 77
Kino „As”, Strumykowa 3, tel. 12-64
Kino „Corso”, Rynek Nowomiejski 14
Kino „Mars”, Warszawska 9/11
Kino „Świt”, Prosta 5

Książka adresowa miasta Torunia

opracował i wydał Marian Reinke

Drukarnia Toruńska

Toruń 1936

Sygnatura SIRr IIIA/6a-1936

 

 

Warto również polecić dwuczęściowy artykuł Tadeusza Zakrzewskiego, poświęcony kinom Podgórza.

 

 

 

 

Filmy za Wisłą
Zmienne losy kinematografii Podgórza do 1945 roku

Nowości

Cz. 1 – nr 121 z 13 czerwca 1994 r., s. 6
Cz. 2 – nr 127 z 20 czerwca 1994 r., s. 6

Sygnatura KM 01473

Z wszystkimi wymienionymi publikacjami czytelnicy mogą zapoznać się w Informatorium.
Oprócz tego w Dziale Zbiorów Specjalnych Książnicy Kopernikańskiej dostępne są przedwojenne afisze kinowe.

Kino „As” – 17 afiszy
Kino „Bałtyk” – 2 afisze
Kino „Corso” – 9 afiszy
Kino „Lira” – 25 afiszy
Kino „Mars” – 4 afisze
Kino „Palace” – 55 afiszy
Kino „Pan” – 39 afiszy
Kino „Światowid” – 101 afiszy
Kino „Świt” – 21 afiszy
Kino D.O.K. – 3 afisze
Kino „Lux” – 2 afisze
Kinoteatr „Orzeł” – 1 afisz
Kinoteatr „Tivoli” –  2 afisze

Początki kina w Toruniu

belka

Jarosław Jaworski ustalił, że pierwsze kino powstało w Toruniu w roku 1907.
Mieściło się na rogu Rynku Nowomiejskiego i ul. Prostej.
Jarek Jaworski, Polityka kulturalna, czasopismo B4mag, 2011 rok, nr 05, str. 8.
http://issuu.com/b4mag/docs/b4mag05

Dziś w tym miejscu znajdują się „Delikatesy Staropolskie”.

Informacje na ten temat można znaleźć również w zbiorach Książnicy Kopernikańskiej.
Wymaga to jednak przeprowadzenia kwerendy w czasopismach toruńskich z początku XX wieku:

  • Gazeta Toruńska – sygnatura mikrofilmu M 523
  • Die Presse (wcześniej Thorner Presse)- sygnatura KM 01427
  • Thorner Zeitung (wcześniej Thorner Wochen Blatt) – sygnatura KM 01410

Udało nam się odnaleźć ogłoszenie o otwarciu stałego „Teatru żywych Fotografii” przy Neustädtischer Markt 13 w dzienniku „Die Presse” (Thorner Presse)  z 14 grudnia 1907 roku, nr 293, str. 4.

 

Neustädtischer Markt 13  to dzisiaj Rynek Nowomiejski 14.

W księdze adresowej Torunia z 1908 r. pod adresem Neustädtischer Markt 13 na stronie 186 znajduje się informacja:

„Kinematographisch. Theater
(Inh. Valent. Widera).”

„Teatr kinematograficzny
(właściciel Walenty Widera).”

Adressbuch für Thorn Stadt und Land 1908

Thorn 1908

Sygnatura SIRr IIIA/6a-1908

 

 

 

 

 

 

 

 

Badania nad początkami kina w Toruniu mogą przynieść jeszcze wiele niespodzianek.

Przykładowo redakcja „Die Presse” (Zweites Blatt.) w numerze 293 z 14 grudnia 1907 roku na stronie 2 podaje, że kinematograf został „znowu” otwarty. Pokazy odbywają się codziennie od godziny 4 popołudniu do 11 wieczorem.

„- (Kinematograph.) Ein ständiges Theater lebender Photographien soll hier wieder eingerichtet werden, und zwar in dem Hause Neustädtischer Markt Nr. 13. Die Vorstellungen finden täglich von nachmittags 4 bis abends 11 Uhr statt.”

 

W „Die Presse” z 1907 roku odnaleźć można również ogłoszenia o wcześniejszych projekcjach filmowych.

W sierpniu reklamowało się kino w „Viktoria-Park”.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

W listopadzie ukazały się zaproszenia na seanse w Schützenhaus.

 

 

 

 

 

 

belka

Katarzyna Kluczwajd w swej najnowszej książce „Toruńskie teatry świetlne” ustaliła, że pierwsze stałe kino w Toruniu uruchomiono w marcu 1907 roku w centrum rozrywki „Victoria-Park” przy ulicy Grudziądzkiej.

Zapraszam do lektury:
Katarzyna Kluczwajd
„Toruńskie teatry świetlne, czyli Kina, wytwórczość filmowa i miejscowe gwiazdy 1896-1939 : o kulturze czasu wolnego dawnych torunian”
Wydawca: Stowarzyszenie Historyków Sztuki
Rok wydania 2013
strony 219 – 220

belka