Tag Archives: rękopisy

Next Page

Skarby Biblioteki Gimnazjum Akademickiego w Toruniu – wystawa w Książnicy Kopernikańskiej

 

Skarby biblioteki Gimnazjum Akademickiego w Toruniu

Wystawa i prelekcja

Kurator wystawy: Anna Mazerska

22 kwietnia 2018

Książnica Kopernikańska

W sobotę 22 kwietnia 2018 roku w Książnicy Kopernikańskiej przy ul. Słowackiego 8 w Toruniu można było obejrzeć wystawę „Skarby Biblioteki Gimnazjum Akademickiego w Toruniu”.

Wystawa zorganizowana została przez pracowników Działu Zbiorów Specjalnych Książnicy w ramach Toruńskiego Festiwalu Nauki i Sztuki.

Goście mogli nie tylko obejrzeć eksponaty, ale również wysłuchać ciekawej prezentacji wygłoszonej przez Annę Mazerska – kierownika Działu Zbiorów Specjalnych.

Pierwsza część wystawy obejmowała książki gromadzone od XVI wieku przez bibliotekę Toruńskiego Gimnazjum Akademickiego, której tradycje kontynuuje Książnica Kopernikańska.

Druga część wystawy prezentowała mieszkańcom Torunia najcenniejsze zbiory Książnicy pochodzące z XV, XVI i XVII wieku.

Na wystawie zaprezentowano:

Descriptio Bibliothecae Scholae Thorunensis a. d. 1594 extructae  – papierowy rękopis z XVI wieku, autorstwa burmistrza Henryka Strobanda, zawierający opis Biblioteki Gimnazjalnej

Matrikel des Gymnasiums zu Thorn von 1600 bis 1817 – rękopiśmienna metryka uczniów Toruńskiego Gimnazjum Akademickiego, założona w 1601 roku przez rektora Konrada Bayera i kontynuowana aż do 1817 roku.

Novae scholae Torvnensis ratio doctrinae et disciplinae – najstarsza ustawa szkolna Gimnazjum Akademickiego ogłoszona w 1568 roku przez pierwszego rektora szkoły Macieja Breua, która precyzowała program nauczania i wychowania.

Gymnasii et oeconomiae scholasticae Thoruniensis instiutum et scopus – ordynacja szkolna, dotycząca zasad przyjmowania do bursy szkolnej wydrukowana w 1600 roku w toruńskiej drukarni Andrzeja Koteniusza.

Notitia Bibliothecae Thorvnensis – autorstwa rektora Piotra Jaenichena – pierwsza drukowana monografia Biblioteki Gimnazjum Akademickiego z 1723 roku

Typus Lectionum Publicarum Gymnasii Thoruniensis – plan lekcji z 1688 roku

Catalogus lectionum et operarum cum Deo in Gymnasio Thorunensi pertractandarum auctoritate Nobiliss. et Ampliss – spis zajęć i wykaz lektur dla uczniów Gimnazjum Akademickiego z 1721 roku

Exercitationes publicae semestres, studiosae in Gymnasio Thorunensi juventutis – wykaz ćwiczeń semestralnych na rok 1669/1670 przygotowany przez rektora Ernsta Königa

Dissertationes Ethicae – zbiór rozpraw filozoficznych przygotowanych w latach 1687-1689 przez uczniów gimnazjum pod kierunkiem profesora Jana Sartoriusa.

Exercitationvm Peripateticarum Libri II – podręcznik szkolny z zakresu logiki z 1602 roku autorstwa rektora Jana Regiusa

Institvtionis Literatae – najstarsze w Europie czasopismo pedagogiczne wydawane w Toruniu w latach 1586-1588 pod redakcją Ulryka Schobera

Meletemata Thorvnensia seu Dissertationes – czasopismo Toruńskiego Gimnazjum Akademickiego wydawane w latach 1726-1731 pod redakcją Piotra Jaenichena

Zur 300. jaehrigen Jubelfeier des Gymnasiums zu Thorn – fotografia z 1868 roku przedstawiajaca grono pedagogiczne i budynek Gimnazjum

Juwenalis, Satyry – rękopis papierowy z Padwy z 1460 roku

Reci z mudrcu pohanskych jakoż i z Petrrky vybrane a prelozene – pergaminowy rękopis z XV wieku

Hartmann Schedel, Das Buch der Chroniken und Geschichten – inkunabuł, „Kronika świata”  wydana w 1493 roku w Norymberdze w drukarni Antona Kobergera. Zawiera aż 1809 drzeworytów.

Globus nieba z 1551 roku – wykonany w pracowni flamandzkiego kartografa Gerarda Mercatora

Mikołaj Kopernik, De revolutionibus orbium celestium libri VI – pierwsze wydanie dzieła „O obrotach” w Norymberdze w 1543 roku

 

Jan Heweliusz, Machinae Coelestis – starodruk wydany w Gdańsku w 1673 roku

Zwiedzający wystawę szeroko komentowali zaprezentowany na niej XVIII-wieczny regulamin korzystania ze zbiorów biblioteki gimnazjalnej:

  1. Kto chce wejść do tej lecznicy duszy, musi być w czystym obuwiu i bez płaszcza.
  2. Pomiędzy półki bez pozwolenia nie wchodzić.
  3. Niech proszą o książki bibliotekarza lub jego zastępcę; sami niech ich nie wyjmują i nie odkładają, lecz oddają do rąk dającego.
  4. Notatki niech raczej robią ołówkiem, a nie atramentem.
  5. Nikomu nie pozwala się korzystać z książek poza biblioteką, chyba że są to osoby wypróbowanej wiarygodności – i to za kaucją. Pożyczone książki w ciągu miesiąca maja być oddane, i niech się nikt nie oburza, jeżeli w razie przetrzymania zażąda się podwójnej kwoty.
  6. Zła ręka niech się powstrzyma, albo ze strachu, albo ze względów religijnych.
  7. Przejezdnym nie wolno przekazywać książek bez zezwolenia przełożonych.
  8. Jeśli znajda się tacy, którzy będą chcieli uczęszczać do naszej biblioteki, niech wiedzą, że to miejsce nie ma być uważane za gospodę i po upływie określonych godzin niech się wynoszą.

TEXTUS ET PICTURA – Średniowieczny kodeks rękopiśmienny jako nośnik treści, znaczeń i wartości artystycznych

 

TEXTUS ET PICTURA

Średniowieczny kodeks rękopiśmienny jako nośnik treści, znaczeń i wartości artystycznych

Ogólnopolska konferencja naukowa zorganizowana przez Bibliotekę Uniwersytecką oraz Wydział Sztuk Pięknych UMK w Toruniu

Toruń, 26-27 stycznia 2017

W dniach 26-27 stycznia miała miejsce w Bibliotece Uniwersyteckiej w Toruniu (dalej: BUT) ogólnopolska konferencja naukowa poświęcona średniowiecznym kodeksom rękopiśmiennym. Obrady odbywały się w sali konferencyjnej na parterze BUT.

Kongres otworzył doktor Krzysztof Nierzwicki, dyrektor BUT, który powitał gości z całego kraju i omówił w skrócie ideę konferencji. Rozszerzenie przedmiotu obrad przedstawiły: profesor Elżbieta Basiul, dziekan Wydziału Sztuk Pięknych UMK (WSP UMK) i doktor habilitowana Monika Jakubek-Raczkowska z WSP UMK.

Po oficjalnym zainaugurowaniu kongresu doktor Nierzwicki i doktor habilitowana Monika Jakubek-Raczkowska rozpoczęli pierwszy tematyczny blok zatytułowany: „LIBER. Funkcje księgi średniowiecznej”. W jego ramach planowano trzy wystąpienia, ale ze względu na nieobecność jednego z prelegentów wysłuchano tylko dwóch referatów.

Poniżej zaprezentowane zostaną obydwa wystąpienia oraz dyskusja nad nimi.

W pierwszym z nich doktor Radosław Biskup z Instytutu Historii i Archiwistyki UMK (dalej: IHIA UMK) zaprezentował temat: „Tzw. formularz z Uppsali: funkcje średniowiecznej księgi formularzowej biskupstw pruskich”. Prelegent omówił kwestie datowania rękopisu, jego struktury oraz autorstwa. Przedstawił także funkcje formularza, który był prawdziwą skarbnicą wiedzy dla początkujących pisarzy. Biorąc pod uwagę to, że w 1422 roku uległa zniszczeniu kancelaria biskupów chełmińskich, obecność w księdze materiałów do badań nad ziemią chełmińska z pierwszej połowy XV wieku nadaje jej ogromnego znaczenia. Mając tego świadomość doktor Biskup wydał formularz z Uppsali w 109 zeszycie Fontes Towarzystwa Naukowego w Toruniu. Oryginał dzieła podziwiać można na stronie Zakładu Historii Krajów Bałtyckich IHIA UMK (link: http://www.zhkb.umk.pl/ksiega_formularzowa.html).

W drugim wystąpieniu magister Paweł Mateusz Modrzyński z IHIA UMK przedstawił temat: „Pomiędzy pięknem i pragmatyzmem. Kodeksy prawne z terenów państwa Zakonu Krzyżackiego w Prusach”. Zebrani w sali mogli poznać rodzaje praw, jakimi posługiwano się na terenie państwa Zakonu. Autor omówił proces łączenia prawa rzymskiego, które studiowano, z prawem zwyczajowym – niemieckim, które stosowano. Modrzyński podał ciekawostkę, jaką był analfabetyzm wśród sędziów! To między innymi dla nich tworzono iluminowane kodeksy, porównane przez referenta do komiksów, gdzie przedstawiano scenki obrazujące wykroczenia i obowiązujące za nie kary. Inną ciekawostką było stosowania średniowiecznego prawa do początków XIX wieku!

Po wysłuchaniu dwóch wystąpień miała miejsce dyskusja. Słuchaczy interesowały sprawy popularności występowania ksiąg formularzowych w średniowieczu, czasu powstania tzw. formularza z Uppsali oraz jego nazwy. W odniesieniu do drugiego referatu, uwagę odbiorców przykuły dowody stosowania iluminowanych kodeksów w postępowaniu sądowym i skali posługiwania się średniowiecznym prawem do XIX wieku.

Walenty Fiałek – kolekcja – rękopisy

belkaniebieska2

20082015

 

Walenty Fiałek (1852-1932) to najsłynniejszy chełmiński wydawca i drukarz, a także wybitny bibliofil i kolekcjoner książek.

Po śmierci Walentego Fiałka jego biblioteka trafiła do Książnicy Kopernikańskiej, jako depozyt Towarzystwa Naukowego w Toruniu.

Obejmuje ona kilka tysięcy pozycji o sygnaturach od WF 1 do WF 3941.


Bardzo ciekawą częścią kolekcji Walentego Fiałka są zgromadzone przez niego rękopisy.

Trzon zbioru stanowi korespondencja Walentego Fiałka oraz jego archiwum.

Archiwum oprócz rachunków, umów i notatek zawiera jeszcze dokumentację procesów wytaczanych mu przez pruskie władze policyjne.

Na zbiór korespondencji składają się listy wymieniane m. in. z Ignacym Danielewskim, Józefem Chociszewskim, Ignacym Łyskowskim, Julianem Prejsem, ks. Stanisławem Kujotem, ks. Alfonsem Mańkowskim, ks. Władysławem Łęgą, Tadeuszem Pietrykowskim, Otto Steinbornem.

Wśród rękopisów Walentego Fiałka znajdują się przede wszystkim rękopisy utworów literackich.

Wśród nich wyróżnia się autograf powieści Józefa Ignacego Kraszewskiego „Pan z Panów”.

Są też manuskrypty innych pisarzy: Ignacego Danielewskiego, Juliana Baczyńskiego, Anny Karwatowej, Pauliny Wilkońskiej, Stanisława Adamskiego, Floriana Ceynowy, Ludwiki Biedermann.

Pełną informację o kolekcji rękopisów można odnaleźć w katalogu kartkowym rękopisów Towarzystwa Naukowego, który został zeskanowany i jest dostępny na stronie: http://www1.ksiaznica.torun.pl:8002/

20082015-2

W katalogu kartkowym kolekcję Walentego Fiałka rozpoznamy po oznaczeniu WF przy sygnaturze.

Jedyna trudność to ta, że trzeba przejrzeć cały katalog kartka po kartce, a liczy on ich około 800 kart.

Jednak pracownicy Informatorium, przejrzeli już katalog dla państwa.

Poniżej prezentujemy wyniki naszej kwerendy.

belkaniebieska2

belkaniebieska2