Tag Archives: więziennictwo

Anna Kozłowska-Ryś, Krzysztof Drozdowski – Świat odosobniony : bydgoska służba penitencjarna w latach 1920-1939

 

Anna Kozłowska-Ryś
Krzysztof Drozdowski

Świat odosobniony
Bydgoska służba penitencjarna w latach 1920-1939

Wydawnictwo Liberum

Poznań-Bydgoszcz 2018

Sygnatura SIRr XXIV/21

Autorzy książki opisują historię bydgoskiej służby penitencjarnej od momentu przejęcia obiektów z rąk pruskich w styczniu 1920 roku do pierwszych dni września 1939 roku.

Opracowano dzieje rożnych instytucji więziennych:

  • aresztu policyjnego i stacji sanitarnej przy ul. Parkowej (przeniesionego na ul. Wały Jagielońskie)
  • więzienia karno-śledczego przy ul. Wały Jagiellońskie

Napisano też o wyżywieniu więźniów, o organizowanych w więzieniu uroczystościach państwowych, o próbach ucieczki z więzienia oraz o wykonanych w więzieniu egzekucjach.

Osobny rozdział poświecono Penitencjarnej Koloni Rolniczej w Trzeciewnicy.

Przedstawiono również biogramy pracowników służby penitencjarnej – naczelników więzienia oraz funkcjonariuszy.

Scharakteryzowano poza tym działalność bydgoskiego oddziału Towarzystwa Opieki nad Więźniami „Patronat”.

Wśród wielu aneksów znajdują się archiwalne rysunki i plany techniczne budynków aresztu policyjnego i więzienia karno-śledczego.

Marcin Nowicki – Od klasztoru do więzienia : historia Zakładu Karnego nr 1 w Grudziądzu

 

Marcin Nowicki

Od klasztoru do więzienia
Historia Zakładu Karnego nr 1 w Grudziądzu 

Wydanie II uzupełnione i poprawione

Wydawnictwo Unitex

Bydgoszcz 2018

Sygnatura SIRr XXIV/20

Książa „Od klasztoru do więzienia : historia Zakładu Karnego nr 1 w Grudziądzu” jest owocem wieloletnich badań archiwalnych autora.

Materiały do książki zdobył w czasie żmudnych kwerend w:

  • Archiwum Prowincji Franciszkanów Reformatów w Krakowie
  • Archiwum Państwowym W Gdańsku, Bydgoszczy i Toruniu
  • Archiwum Akt Nowych w Warszawie
  • Archiwum Akt Dawnych Diecezji Toruńskiej
  • Archiwum Parafii św. Mikołaja w Grudziądzu
  • Fundacji Generał Elżbiety Zawadzkiej w Toruniu
  • Geheimes Staatsarchiv Berlin-Dahlem (Niemcy)
  • Muzeum im. ks. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu

Monografię rozpoczyna  rozdział poświęcony Zakonowi Braci Mniejszych Ściślejszej Obserwancji Reformatów.

Następnie dowiadujemy się o powstaniu po 1749 roku i funkcjonowaniu konwentu Reformatów w Grudziądzu.

Osobno omówiono architekturę kościoła i klasztoru, wystrój i sprawy pochówków.

Zapoznamy się z okolicznościami kasaty klasztoru w 1801 roku przez władze pruskie.

Prusacy utworzyli w budynkach poklasztornych więzienie państwowe oraz  Dom Poprawy.

Kary odbywali tu mężczyźni i kobiety.

Autor przybliżył prawo karne obowiązujące w Prusach oraz różnice między istniejącymi formami kary pozbawienia wolności.

W czasie I wojny światowej Niemcy przekształcili więzienie na szpital wojskowy.

Kolejny rozdział poświęcony jest polskiemu zakładowi karnemu w Grudziądzu utworzonemu w 1920 roku.

W czasie II wojny światowej funkcjonowało tu więzienie Wehrmachtu.

Po wojnie NKWD urządziło w Grudziądzu własne więzienie.

Autor opisał też wojenne i powojenne losy grudziądzkich funkcjonariuszy straży więziennej.

W 1946 roku wznowiło swoją działalność polskie więzienie.

Epilogiem dziejów budynku poklasztornego stała się jego modernizacja i prace nad renowacją kościoła zakończone w latach 2012 i 2013.

Monografia ilustrowana jest wielką ilością starych planów, dokumentów i fotografii.

Poznajemy kolejne etapy rozbudowy więzienia oraz życie codzienne więźniów i funkcjonariuszy,

Areszt Śledczy w Toruniu – historia i teraźniejszość

belkaniebieska2

28112016

 

Areszt śledczy w Toruniu
Historia i teraźniejszość

Redakcja naukowa:
Agnieszka Szatkowska
Jarosław Horowski

Wydawnictwo Adam Marszałek

Toruń 2014

Sygnatura SIRr XXIV/18

belkaniebieska2

Areszt śledczy jest jednym z najbardziej charakterystycznych budynków Torunia.

Popularny „okrąglak” lub „beczka” powstał w 1866 roku według koncepcji panoptikonu.

Zbiór studiów „Areszt Śledczy w Toruniu – historia i teraźniejszość” ukazał się w 150. rocznicę wybudowania aresztu.

Książkę otwiera studium dr Michał Targowskiego z Instytutu Historii i Archiwistyki UMK „Dzieje toruńskiego więziennictwa od średniowiecza do końca XVIII wieku”. Autor  opisuje uwarunkowania prawne systemu więziennictwa w okresie średniowiecza i w epoce nowożytnej, służbę więzienną, budynki jakie pełniły rolę więzień, Dom Pracy Przymusowej zbudowany w Toruniu w XVIII wieku, zasady i warunki odbywania kar, ucieczki.

Z kolejnego rozdziału napisanego przez dr Andrzeja Purata z Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy „Historia aresztu śledczego w Toruniu w XIX -XX wieku” dowiemy się jakie więzienia funkcjonowały w Toruniu w pierwszej połowie XIX wieku zanim wybudowano budynek aresztu przy ul. Piekary 53, jak przebiegała budowa więzienia i jak ono funkcjonowało za czasów pruskich, w okresie II Rzeczypospolitej, w okresie okupacji niemieckiej i po II wojnie światowej.

Dr Joanna Kucharzewska z Wydziału Sztuk Pięknych UMK w studium „Areszt śledczy w Toruniu – architektoniczna historia miejsca” zajęła się oryginalną architekturą toruńskiego aresztu. Opisała dzieje architektoniczne i urbanistyczne ul. Piekary przed powstaniem budynku aresztu od okresu średniowiecza, poprzez czasy nowożytne, aż do połowy XIX wieku. Zajęła się również innymi miejscami pełniącymi wcześniej funkcję więzień. Omówiła zmianę zabudowy północno-zachodniej części Starego Miasta w XIX wieku. Opisała budowę aresztu, projekt budynku, jego wygląd zewnętrzny i wewnętrzny, zmiany jakim ulegała budowla i jej otoczenie do końca XIX wieku, modernizacje i remonty więzienia. Autorka zajęła się również budynkiem aresztu śledczego przy ul Wałowej (obecnie Wały gen. Sikorskiego). Wiele miejsca poświęciła również sąsiedniemu budynkowi obecnego Sądu Okręgowego i Sądu Rejonowego. Na koniec opisała budynki Aresztu Śledczego i sądów w pierwszej połowie XX wieku.

Dr Agnieszka Szatkowska oficer Aresztu Śledczego w Toruniu w rozdziale „Areszt śledczy w Toruniu współcześnie” przedstawiła codzienność aresztu jako instytucji penitencjarnej, przepisy prawne będące podstawą funkcjonowania aresztu, organizację i kadry Aresztu Śledczego w Toruniu, warunki bytowe i sanitarne osadzonych, cele wykonywania kary pozbawienia wolności, oddziaływanie na skazanych, prace świadczone przez skazanych, zajęcia terapeutyczne i psychologiczne, przepustki i widzenia, kary dyscyplinarne, zajęcia kulturalno-oświatowe, zajęcia sportowe, działalność duszpasterską w areszcie. Autorka scharakteryzowała również populację osadzonych przebywających w toruńskim areszcie.

Dr hab. Maria Marta Urlińska (profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu) oraz Magdalena Maria Urlińska (doktorantka Academia Ignatianum w Krakowie) przygotowały studium „Po drugiej stronie muru…, czyli o roli społecznej, trudach zawodu i więziennej codzienności funkcjonariuszy Aresztu Śledczego w Toruniu”. Rozdział poświęcony funkcjonariuszom aresztu opiera się na wywiadach narracyjnych przeprowadzonych z dziesięcioma emerytowanymi pracownikami aresztu.

Kolejny rozdział „Wolontariat i społeczne zaangażowanie jako narzedzia resocjalizacji inkluzyjnej w Areszcie Śledczym w Toruniu” napisali ks. dr hab. Piotr Krakowiak (Katedra Pracy Socjalnej, Wydział Nauk Pedagogicznych UMK), Małgorzata Olszewska (UMK), Agnieszka Paczkowska (UMK), Anna Zielińska (Hospicjum światło w Toruniu) i Anna Janowicz (Akademia Ignatianum w Krakowie). Zaprezentowali oni funkcjonowanie wolontariatu w toruńskim areszcie na podstawie wywiadów pogłębionych przeprowadzonych z ośmioma wolontariuszami. Z artykułu dowiemy się o funkcjonowaniu Wolontariatu Anonimowych Alkoholików, Wolontariatu Anonimowych Narkomanów, Wolontariatu Pro-misja (ewangelizacyjnego), motywacji wolontariuszy, trudnościach jakie odczuwają, ich rolę w resocjalizacji więźniów, współpracy z personelem.

Monografię zamyka rozdział autorstwa Juli Drzewieckiej (UMK), Danuty Mackojć (UMK) i Marty Makowskiej (UMK) – studentów z Sekcji Resocjalizacji Studenckiego Koła Naukowego Pedagogów – pod tytułem „Oddziaływanie penitencjarne w Areszcie Śledczym w Toruniu”. Artykuł poświęcony jest programom resocjalizacyjnym realizowanym w toruńskim areszcie, ale także czasowi wolnemu i zainteresowaniom osadzonych.

belkaniebieska2