Tag Archives: województwo pomorskie

Next Page

Pomorze czy Toruń?

 

Pomorze czy Toruń?
O siedzibie władz wojewódzkich rozstrzygnąć musi interes całego Pomorza

Wydawca: Komitet Obywatelski m. Bydgoszczy

Bydgoszcz 1937

Sygnatura SIRr  XXIII/7

1 kwietnia 1938 roku granice województwa pomorskiego powiększyły się w stosunku do granic administracyjnych określonych w 1920 roku.

Do województwa pomorskiego włączono wówczas 6 powiatów z województwa poznańskiego i 4 powiaty z województwa warszawskiego.

Częścią Wielkiego Pomorza stały się Bydgoszcz i Inowrocław.

Zanim doszło do utworzenia Wielkiego Pomorza region przeżył spór na temat stołeczności powiększonego województwa.

Toruń – dotychczasowa siedziba wojewody – był miastem mniejszym niż Bydgoszcz (największy ośrodek przemysłowy województwa).

Do stolicy województwa aspirowała również bardzo szybko rosnąca portowa Gdynia – w dłuższej perspektywie przewidywana na stolicę województwa.

W Bydgoszczy najznamienitsi obywatela miasta utworzyli Komitet Obywatelski, którego nakładem w 1937 roku ukazało się opracowanie przedstawiające argumenty za kandydaturą Bydgoszczy.

Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/50643

Bydgoszczanie wystąpili z polemiką wobec opracowania przygotowanego wcześniej w Toruniu: „Toruń w granicach Wielkiego Pomorza : Kilka uwag w sprawie siedziby Władz Państwowych Województwa Pomorskiego” – wydawca: Komitet Obywatelski m. Torunia, Toruń 1937, (Sygnatura SIRr XXIII/8).

Autorzy opracowania przedstawili również wiele argumentów na korzyść Bydgoszczy:

  • centrum geograficzne Pomorza (geograficzne i komunikacyjne)
  • tętno życia (przemysłowego, handlowego, demograficznego, oświatowego, społecznego, sportowego)
  • kultura i polskość Bydgoszczy (liczba Niemców w Bydgoszczy spadła od 1919 roku z 83% do 7,4%)
  • Bydgoszcz jest gotowa, by stać się siedzibą władz wojewódzkich (mnóstwo budynków gotowych do przyjęcia urzędów i mieszkań dla urzędników)
  • vox populi (Bydgoszcz już jest siedzibą wielu stowarzyszeń i urzędów pomorskich)

Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/50643

Toruń w granicach Wielkiego Pomorza

 

Toruń w granicach Wielkiego Pomorza
Kilka uwag w sprawie siedziby Władz Państwowych Województwa Pomorskiego

Wydawca: Komitet Obywatelski m. Torunia

Toruń 1937

Sygnatura SIRr XXIII/8

Wielkie Pomorze w okresie międzywojennym oznaczało powiększone województwo pomorskie.

1 kwietnia 1938 roku granice województwa pomorskiego powiększyły się w stosunku do granic administracyjnych określonych w 1920 roku

Do województwa pomorskiego włączono wówczas 6 powiatów z województwa poznańskiego i 4 powiaty z województwa warszawskiego.

Częścią Wielkiego Pomorza stały się Bydgoszcz i Inowrocław.

 

Zanim doszło do utworzenia Wielkiego Pomorza region przeżył spór na temat stołeczności powiększonego województwa.

Toruń – dotychczasowa siedziba wojewody – był miastem mniejszym niż Bydgoszcz (największy ośrodek przemysłowy województwa).

Do stolicy województwa aspirowała również bardzo szybko rosnąca portowa Gdynia – w dłuższej perspektywie przewidywana na stolicę województwa.

Pomorski Urząd Wojewódzki – pierwotnie siedziba Szkoły Przemysłowej – dziś Collegium Maius Uniwersytetu Mikołaja Kopernika

 

W Toruniu najznamienitsi obywatela miasta utworzyli Komitet Obywatelski, którego nakładem w 1937 roku ukazało się opracowanie przedstawiające argumenty za kandydaturą Torunia.

Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/52303

Torunianie przeprowadzili wszechstronna analizę uwzględniając mnóstwo czynników:

  • argumenty Bydgoszczy
  • stanowisko Torunia
  • nabyte prawa Torunia
  • względy historyczne i kulturalne
  • rozróżnienie centrum administracyjnego i centrum przemysłowego
  • względy handlowe i przemysłowe
  • Gdynię i jej zaplecze
  • położenie centralne
  • komunikacje i szlaki kolejowe
  • szlaki wodne
  • równomierny rozwój miast
  • pomieszczenia dla urzędów państwowych w Bydgoszczy i Toruniu
  • koszty wyżywienia
  • stan finansowy Torunia
  • opinię publiczną
  • względy wojskowe

Dla naszej Biblioteki wielkim wyróżnieniem było powołanie się na argument, że Toruń jest siedzibą Książnicy Miejskiej im. Mikołaja Kopernika – największej biblioteki naukowej i publicznej na Pomorzu, która posiada największy na świecie zbiór druków polskich wydanych na Pomorzu.

Zasięg wypożyczeń międzybibliotecznych ze zbiorów Książnicy Miejskiej im. M. Kopernika w Toruniu w latach 1924-1936 Foto: Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/52303

Władysław Kubiak – Ofiary zbrodni katyńskiej spośród mieszkańców województwa pomorskiego (1939 r.) – Kujawsko-Pomorska Lista Katyńska

 

Władysław Kubiak

Ofiary zbrodni katyńskiej spośród mieszkańców województwa pomorskiego (1939 r.)
Kujawsko-Pomorska Lista Katyńska

Wydawca: Włocławskie Towarzystwo Naukowe

Włocławek 2016

Sygnatura SIRr VIb/8-65

Władysław Kubiak jest doktorem nauk historycznych, regionalistą, badającym historię Kujaw Wschodnich.

Pełnił funkcje wojewody włocławskiego i wicemarszałka województwa kujawsko-pomorskiego.

Obecnie jest prorektorem Kujawskiej Szkoły Wyższej we Włocławku.

Monografia „Ofiary zbrodni katyńskiej spośród mieszkańców województwa pomorskiego (1939 r.)” zawiera listę ofiar zamieszkałych na terenie przedwojennego województwa pomorskiego .

Autor sporządził nie tylko listę ofiar.

W książce znajdują się też krótkie biogramy pomordowanych.

Co najważniejsze została przeprowadzona bardzo szczegółowa analiza socjologiczno-społeczna i zawodowa całej grupy.

Na „Kujawsko-Pomorskiej Liście Katyńskiej” znalazły się zarówno osoby urodzone na Pomorzu i Kujawach, jak i te które tu mieszkały, pracowały, służyły w jednostkach wojskowych i policyjnych, nauczały w szkołach i pracowały w urzędach.

Lista ofiar zbrodni katyńskiej z Pomorza i Kujaw zawiera prawie 2000 nazwisk zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Miednoje.

Analiza społeczno-demograficzna ofiar zbrodni katyńskiej dokonana przez Władysława Kubiaka jest bardzo szczegółowa.

Autor podaje następujące informacje:

  1. liczba ofiar
  2. stopnie wojskowe w II RP
  3. rodzaje i służby Sił Zbrojnych WP
  4. zawód cywilny
  5. zamordowani według roku urodzenia
  6. związani z regionem pomorskim
  7. pochodzenie ofiar z miast i powiatów województwa pomorskiego
  8. służba w byłych armiach zaborczych
  9. udział w wojnach i konfliktach zbrojnych
  10. rodzaj służby wojskowej
  11. wykształcenie wojskowe
  12. stan rodzinny
  13. dzieci
  14. wykształcenie cywilne
  15. pochodzenie oficerów WP z województw i państw
  16. ordery i odznaczenia wojskowe
  17. policjanci według stopni służbowych
  18. pochodzenie policjantów z województw i państw
  19. województwa, w których służyli policjanci we wrześniu 1939
  20. przynależność policjantów do jednostek PP we wrześniu 1939
  21. wykształcenie policyjne
  22. służba policjantów w WP przed objęciem pracy w PP
  23. oficerowie dyplomowani
  24. rodzaje Sił Zbrojnych
  25. funkcjonariusze Straży Granicznej, Więziennej i Żandarmerii zamordowani w Miednoje
  26. Żołnierze innych formacji zbrojnych zamordowani w Miednoje
  27. oficerowie WP, policjanci i osoby cywilne zamordowane w Bykowni