Dział Informacyjno-Bibliograficzny

Kolejna strona

Michał Bogusław Ruttich – obrońca mowy polskiej

 

Michał Bogusław Ruttich urodził się w Wilnie.

Jego ojciec był aptekarzem i luteraninem.

Studiował w Halle filologię i teologię.

Poznał język arabski.

W 1714 roku osiadł w Toruniu.

 

 

Miedzy 1714 a 1718 roku był profesorem Gimnazjum Akademickiego w Toruniu.

Był lektorem języka polskiego.

W 1714 roku ogłosił drukiem afisz zapowiadający rozpoczęcie nauczania języka polskiego w gimnazjum.

Plakat zawierał pochwałę języka polskiego.

Ruttich uważał go za swój język macierzysty.

Później poświęcił się jednak karierze duchownego protestanckiego.

Był pastorem i kaznodzieją języka polskiego w kościele św. Jerzego i u Najświętszej Panny Marii.

Mimo, iż był Polakiem i kaznodzieją języka polskiego był cenioną i wyróżniającą się postacią wśród toruńskich luteran.

To on udzielił ostatniej pociechy religijnej burmistrzowi Johannowi Gottfriedowi Rösnerowi przed egzekucją po tumulcie toruńskim.

To on był ostatnim protestanckim duchownym, który wygłosił kazanie w kościele Najświętszej Panny Marii zanim przejęli go katolicy w 1724 roku.

Z tego też powodu tragiczny spór Michała Rutticha z gminą luterańską i władzami miasta budzi zaskoczenie swoją gwałtownością.

Ruttich przeciwstawił się anachronicznym przepisom miejskim dyskryminującym język polski, w sytuacji gdy coraz więcej luteran toruńskich nie znało języka niemieckiego.

Michał Bogusław Ruttich już w 1718 roku wprowadził w ewangelickim kościele św. Jerzego na Chełmińskim Przedmieściu zwyczaj śpiewania pieśni kościelnych w języku polskim.

W maju 1728 roku na żądanie rodziny zmarłego polskiego luteranina ze Starego Miasta odprawił ceremonię pogrzebową w języku polskim, a nie niemieckim – na co zresztą uzyskał zgodę burmistrza.

Spotkał się jednak z gorszącą reakcją pastorów niemieckich, którzy zaczęli jednocześnie odprawiać ceremonię pogrzebową w języku niemieckim.

Spór toczył się dalej przed radą miejską, która złożona z niemieckich patrycjuszy, wypowiedziała się przeciwko językowi polskiemu.

Pastor Ruttich stał się obiektem nagonki ze strony swych protestanckich kolegów.

Był izolowany i osamotniony w swym środowisku.

W czerwcu 1728 roku Ruttich zrzekł się urzędu pastora.

W lutym 1729 roku odebrał sobie życie strzelając z pistoletu w serce.

Ze zbiorów Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu

Afisz o podjęciu nauczania języka polskiego przez profesora toruńskiego gimnazjum Michała Bogusława Rutticha

Właśnie dobrze Mędrcy, człowieka na świat bez mowy, bez rozumu y bez rozsądku wychodzącego, do iedney gołey, na ktorey nic nie odmalowano, przyrownywaią tablicy.

Same bowiem nas uczy doświadczenie, że to wszystko w następuiących leciech pęzlem niby wychowania, nauk y ćwiczenia na człowieku wyrażono być musi.

Malarz sztuczny chcąc wyśmienity wystawić obraz, wytworny aby naprzód wyrysował grunt, nadewszytko pilne dokłada staranie, tenże potym rożnymi zdobi farbami.

Niebłądzę kiedy na tablicy młodości człowieczey mowę y wymowę swoyską za pierwszy pokładam grunt, który rozumieiąc, nietylko wszelkiey rostropności y nauki, z obcowania ludzkiego sam nabyć ; ale tez y czasu swego drugim nie bez pożytku udzielić może.

Grunt im czystszy, tym piękniejsze uda się malowanie ; lecz toby się nie stosowało do mowy, o którey wiadomo, iż każda iuż nie swoiskiey czystości, ale raczey w przymieszaniu cudzych ięzyków osobliwą nieiakąś szuka ozdobę: Włoch Łaciną, Francuz Polską, Niemiec Łacińską y Francuską, Polak tudzież Łacińską y Francuską swoie nadziewaią mowy.

Nie zboczę przecie z prawdy, twierdząc, iż każda mowa im samo przez się czystsza, tym doskonalszą chlubić się może ozdobą.

Żeby Malarz wyraziwszy na obrazie piękną Polską głowę, czuprynę y uszy, oney zaś Niemiecki kołnierz, suknię y szpadę przymalował, izaliby niekażdy to za szpetno y nieprzystoyno poczytał?

Tak właśnie miasto mniemaney ozdoby, obcymi tym wiecey Polski ięzyk plugawim słowy.

Luboć tedy choroba ta, nie tylko w Polską, ale tez y inne wnęciła się mowy, iednakże maiąc przed sobą wielu przykładów, całego Bractwa abo Towarzystwa uczonych ludzi we Francyi y Niemczech, do oczyscienia y zdobienia ięzyków swych iedynie postanowionych; tegoż szczęścia y Polskiey naszey sprzyiamy mowie.

Nacoż nam hoynymi we wszelkich słowach opływaiąc dostatkami, u cudzych się zapożyczać! abo nie toż samo czyni obraz Polski co konterfet Francuski? czemu związek Polski nie ma być ważny, iak Colligatia Łacińska y Aliancia Francuska?

Że Polska mowa sama przez się w gładkości, ludzkości y osobliwey swey wrodzoney powadze, żadnym obcym przyczyny nie ma ustępować ięzykom każdy wytwornych Polskich czytaiąc Mówców, z doświadczenia tego przyznać musi.

To wszystko obszerniey, poszczęśliwie skończoney Introdukcyi, we dwuch osobliwych Kolegiach, które z Łacińska Fundamentale & Practicum nazywaią, pokaże się.

Do tych młódź Toruńską na dzień 23. Miesiąca Kwietnia od godziny XI. aż d. XII. zaprasza.

Oznamiono w Toruniu w Niedzielę III po Wielkieynocy. Roku MDCCXIV.

Michał Bogusław Ruttich,
Prof. Publ. Extr.

Stanisław Salmonowicz

Tragiczny spór Michała Bogusława Rutticha. Z dziejów walki o język polski w Toruniu w początkach XVIII w.

Zapiski Historyczne
Tom 35 – 1970 – zeszyt 1, s. 37-50

Sygnatura SIRr II/3-1970a

 

Janina Przybyłowa

Profesor Ruttich i jego miłość do mowy polskiej

Gazeta Toruńska, 1956, nr 191

Sygnatura KM 01370

 

Stanisław Salmonowicz

Ruttich Michał Bogusław (1686-1729)

Polski Słownik Biograficzny
Tom 33, s. 261-262

Sygnatura XVIa/1-t.33

 

Zygmunt Mocarski

Plakat prof. Rutticha z 1714 r.

Zapiski Towarzystwa Naukowego w Toruniu
Tom 7, 1923, nr 2 i 3, s. 38-43

Sygnatura SIRr II/3-1923-1926

 

Stanisław Salmonowicz

Michał Bogusław Ruttich (1686-1729)
pastor, lingwista, miłośnik języka polskiego

W: Wybitni ludzie dawnego Torunia
s. 117-122

Sygnatura SIRr IIIA/3a

 

Stanisław Salmonowicz

Michał Bogusław Ruttich (1686-1729)
pastor i miłośnik języka polskiego

W: Wybitni Pomorzanie XVIII wieku
s. 168-172

Sygnatura SIRr IIIA/4d

Adam Jarosz – Samorząd miejski jako sfera podmiotów politycznych w procesie transformacji ustrojowej

 

Adam Jarosz

Samorząd miejski jako sfera podmiotów politycznych w procesie transformacji ustrojowej
Rostock i Toruń w ujęciu porównawczym
(1990-2014)

Wydawnictwo Adam Marszałek

Toruń 2015

Sygnatura SIRr XXIII/17

Dr Adam Jarosz jest adiunktem w Instytucie Politologi Uniwersytetu Zielonogórskiego.

Specjalizuje się w zagadnieniach dotyczących samorządu terytorialnego oraz w historii i współczesności  Niemiec.

W swojej dysertacji poddał analizie kształtowanie się samorządów w Polce i w na terenie byłego NRD po roku 1989.

Autor posłużył się przykładami dwu bardzo podobnych miast miast Rostocku i Torunia.

Dowiemy się jak rozwijały się lokalne ugrupowania i elity polityczne.

Szczególna kategorią teoretyczną, jaką posługuje się autor jest podmiotowość polityczna.

Przegląd Regionalny – czasopismo Regionalnego Ośrodka Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Toruniu

 

Przegląd Regionalny

Wydawca:
Regionalny Ośrodek Studiów
i Ochrony Środowiska Kulturowego
w Toruniu

Toruń 1992-1999

Sygnatura SIRr II/28

Lata 90-te XX wieku były okresem odrodzenia się idei samorządności lokalnej.

Podejmowano wówczas szereg działań mających obudzić społeczną aktywność i budować regionalną tożsamość.

Dużo rolę w tym względzie odegrał Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Toruniu, który zajmował się rozpoznawaniem właściwości środowiska kulturowego w zakresie zabytkoznawstwa, urbanistyki, ruralistyki, architektury i archeologii.

Do zadań ośrodka należało gromadzenie i udostępnianie informacji o regionalnym krajobrazie kulturowym, inwentaryzacja środowiska kulturowego, wyodrębnianie kulturowych cech charakterystycznych regionu.

ROSiOŚK przygotowywał opracowania z zakresu dóbr kultury, mapy i  fotografie, dokumentacje konserwatorskie, architektoniczne i naukowo-historyczne, inwentaryzacje.

Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Toruniu był również wydawcą szeregu publikacji:

1. Biuletyn Pomorze Nadwiślańskie / Komisja do Spraw Współpracy Międzywojewódzkiej z siedzibą w Toruniu. – Toruń : KWM, 1991-.
2. Diecezja toruńska wczoraj i dziś : 750-lecie diecezji chełmińskiej. – Toruń : Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, 1993.
3. Dr Józef Wybicki – pierwszy Starosta Krajowy Pomorza : (szkic biograficzny) / Mieczysław Bielski ; Centrum Rozwoju Lokalnego i Regionalnego w Toruniu, Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Toruniu. – Toruń : Wydaw. ROSiOŚK, 1997.
4. Fort IV Stefana Żółkiewskiego (Fort II – Yorck) w Toruniu / Lech Narębski. – Toruń : Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, 1997.
5. Gmina Zbiczno : przewodnik krajoznawczy : (opracowanie zbiorowe) / [aut. Czyżewski Andrzej et al.] ; Centrum Usługowe przy Oddziale Przewodnickim PTTK [Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego] w Toruniu, Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Toruniu. – Toruń : „Turpress”, 1995.
6. II Toruńskie Spotkania Wschód-Zachód : program międzynarodowej konferencji przedstawicieli środowisk naukowych, politycznych, samorządowych i gospodarczych na temat procesu transformacji perspektyw rozwojowych i integracyjnych nowej jednoczącej sie Europy . Toruń 25-27 września 1996 / [kom. organ. Wiesław Maik i in.] ; Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Urząd Wojewódzki w Toruniu. Urząd Miejski w Toruniu. – Toruń : Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, 1996.
7. Jerzy Pietrkiewicz – inna wersja emigracji : materiały ogólnopolskiej konferencji naukowej, 11-12 maja 2000 roku w Toruniu / pod red. B. Czarneckiej i J. Kryszaka. – Toruń : Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, 2000.
8. Kościół dominikański pw. św. Mikołaja w Toruniu / Lidia Grzeszkiewicz-Kotlewska, Leszek Kotlewski. – Toruń : Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, 1997.
9. Kościół garnizonowy pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Toruniu / Marzenna Stocka, Andrzej Klim. – Toruń : Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, 1997.
10. Kościół św. Jakuba w Toruniu / Andrzej Klim, Marzenna Stocka. – Toruń : Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, 1997.
11. Materiały z Regionalnej Konferencji pt.: Dziedzictwo kulturowe a problemy podziału administracyjno-terytorialnego kraju na przykładzie Pomorza Nadwiślańskiego : Toruń, 27 marca 1993 r. / [red. Zbigniew Jabłoński, Andrzej Potoczek]. – Toruń : Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, 1993.
12. Osiągnięcia proekologiczne w przemyśle chemicznym : referaty i komunikaty wygłoszone 14-15 października 1999 r. w Toruniu, w Ratuszu Staromiejskim na II Ogólnopolskiej Konferencji / [zespół red. Roman Buczkowski et al.]. – Toruń : Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, 1999.
13. Park Miejski na Bydgoskim Przedmieściu w Toruniu / Ksenia Gimińska. – Toruń : Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, 1997.
14. Pomorze i Kujawy : dwumiesięcznik turystyczno-krajoznawczy : [Bydgoszcz, Toruń, Włocławek] / Centrum Usługowe przy Oddziale Przewodnickim PTTK w Toruniu przy współudziale Regionalnego Ośrodka Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego i Regionalnej Komisji Przewodnickiej PTTK w Toruniu ; [Andrzej Urbański red. nacz.]. – Toruń : Centrum Usługowe, 1998-2004.
15. Procesy integracji i transformacji systemowej w jednoczącej się Europie : materiały z konferencji naukowej II Toruńskie Spotkania Wschód-Zachód : praca zbiorowa / pod red. Zbigniewa Jabłońskiego i Wiesława Maika. – Toruń : Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, 1997.
16. Propozycja podziału państwa polskiego na województwa „25” / Zbigniew Jabłoński, Andrzej Potoczek ; Centrum Rozwoju Lokalnego i Regionalnego W Toruniu, Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego W Toruniu. – Toruń : ROSiOŚK, 1996.
17. Przegląd Regionalny / Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Toruniu ; [Zbigniew Jabłoński red. nacz.]. – Toruń : ROSiOŚK, 1995-.
18. Toruń – the old town complex : on the UNESCO world heritage list / [ed. Z. Jabłoński i in. ; oprac. tekstu L. Kotlewski ; aut. zdjęć G. Kaszyc i in.] ; Biuro Promocji i Współpracy Urzędu Miejskiego w Toruniu ; transl. J. Jarosz. 1998. – Toruń : Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego,.
19. Toruń i region toruński : (studium geograficzno-historyczne) / Henryk Rochnowski ; Centrum Rozwoju Lokalnego i Regionalnego w Toruniu. Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Toruniu. – Toruń : Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, 1995.

Ochrona dziedzictwa kulturowego regionu wyrażała się również w wydawaniu przez Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Toruniu własnego periodyku, jakim był „Przegląd Regionalny”.

Przewodniczącym zespołu redakcyjnego czasopisma był dr Zbigniew Jabłoński – dyrektor Regionalnego Ośrodka Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Toruniu.

W zbiorach Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu zachowało się większość numerów „Przeglądu Regionalnego”.

Poniżej przedstawiamy listę ważniejszych artykułów zamieszczonych na łamach „Przeglądu Regionalnego”, dostępnych w Książnicy Kopernikańskiej.

1992

 

Nr 2

Andrzej Potoczek Z problematyki regionalizmu funkcjonalnego
Robert Waszkiewicz Wojewoda i organy ds. zabytków – studium na temat koordynacji działań w administracji publicznej
Zbigniew Jabłoński

Artur Kostarczyk

Idea Regionalnej Rady Ochrony Środowiska Kulturowego – cele i zadania
Andrzej Pabian Mennonicka wspólnota religijna w Basenie Grudziądzkim i Kotlinie Toruńskiej w XVI – XVIII wieku
Ewa Buze Uwagi na temat małych założeń ogrodowych w województwie toruńskim
Wojciech Sosnowski Realizacja archeologicznego zdjęcia Polski na terenie województwa toruńskiego
ks. Stanisław Kardasz Diecezja Toruńska w Metropolii Nadwiślańskiej
Ewa Jabłońska

Danuta Krełowska

Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Książnica Miejska im. Mikołaja Kopernika w Toruniu – ośrodkiem wiedzy o regionie
Zbigniew Jabłoński Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Toruniu – problematyka badawcza i organizacyjna
Maciej Nawracki Niematerialne wartości kultury w optyce badawczej Regionalnego Ośrodka
Jan Zobolewicz Problematyka badawcza Zespołu Przestrzennych Wartości Kulturowych i Krajobrazu Kulturowego
Marek Gzyło Cele i zadania Zespołu ds. Materialnych Wartości Tożsamości Kulturowej
Zbigniew Jabłoński

Mieczysław Sinkiewicz

Pracownia fotointerpretacji Środowiska Kulturowego – główne zadania
1992

 

Nr 3

Barbara Jankowska Ochrona środowiska kulturowego Pomorza Nadwiślańskiego
Zbigniew Jaboński

Krzysztof Maszkowski

Charakterystyka tożsamości kulturowej Pomorza Nadwiślańskiego – wstępna ocena zagrożeń przez działalność człowieka
Zbigniew Nawrocki Kilka uwag na temat organizacji współpracy służb konserwatorskich z samorządem lokalnym
Ryszard Boguwolski Rozwój ochrony dziedzictwa archeologicznego grudziądzkiego Muzeum
Bogdan Możdżeń Stowarzyszenie Miast Ziemi Chełmińsko-Dobrzyńskiej – cele i zadania
Józef Maroszek Targowiska wiejskie na Pomorzu w XVII i XVIII wieku. Przemiany w strukturze rynku wewnętrznego
Maria Dąbrowska – Partyka Istnieć na pograniczu – dar czy złośliwość losu?
Andrzej Potoczek Edukacja regionalna
Dorota Matyaszczyk Współczesna świadomość regionalna w województwie bydgoskim
Cezary Olbracht Prondzyński Polska regionalna – szanse i strategie dojścia
Kamila Maj

Urszula Zaborska

Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu jako ośrodek badań nad regionem
1993

 

Nr 5

Jerzy Borowiński Neogotyckie kościoły ewangelickie  w Toruniu, cz. II
Marian Pawlak Z dziejów Gimnazjum i Liceum ss. Urszulanek we Włocławku w latach 1916-1951
Ryszard Kukier Podziały regionalne, kulturowe i lokalne obszaru woj. Toruńskiego
Ryszard Kukier Zagospodarowanie obszaru Pojezierza Brodnickiego dla potrzeb turystyki
Andrzej Pabian Znaczenie Wspólnoty Mennonickiej dla rozwoju gospodarczego i kulturalnego Prus Królewskich w XVI-XVIII wieku
Janusz Sługocki Koncepcja regionu w kujawskim regionalizmie międzywojennym
Jan Zobolewicz Przedmieście Rybaki w Chełmnie
Robert Waszkiewicz Definiowanie niematerialnych dóbr kultury
1993

 

Nr 6

Materiały z Regionalnej Konferencji pt.: „Dziedzictwo kulturowe a problemy podziału administracyjno-terytorialnego kraju na przykładzie Pomorza Nadwiślańskiego” – Toruń, 27 marca 1993
Henryk Samsonowicz Pewniki i wątpliwości restrukturyzacji historycznych podziałów administracyjnych
Kazimierz Wajda Administracyjne i kościelne podziały terytorium Pomorza Nadwiślańskiego
Marian Kallas Przesłanki historyczne współczesnych podziałów administracyjnych
Józef Borzyszkowski Rola społeczności lokalnych w kształtowaniu nowego ustroju terytorialnego państwa
Zbigniew Jabłoński

Andrzej Potoczek

Rola przesłanek kulturowych w kreowaniu współczesnego regionalizmu funkcjonalnego na przykładzie Pomorza Nadwiślańskiego
Artur Kostarczyk Regionalizm a doświadczenie historyczne wieku XX – jakie przesłanie?
Elżbieta Wysocka Zarys wariantowych strategii rozwoju Pomorza Nadwiślańskiego
Stanisław Bagdziński

Jan Szczepkowski

Przesłanki kształtowania systemu terytorialnego funkcjonowania państwa
Wiesław Maik Ogólne uwagi w kwestii kształtowania systemu terytorialnego kraju
Jan Falkowski Wiejski krajobraz kulturowy podstawą regionalizacji Polski
Ryszard Sudziński Problem społeczności województwa pomorskiego przed i po II wojnie światowej
Jan Krajewski

Franciszek Kuczka

Powiat szansa dla małych miast
1993

 

Nr 7

Diecezja Toruńska wczoraj i dziś (750-lecie Diecezji Chełmińskiej)
ks. Stanisław Kardasz

ks. Wojciech Raszkowski

Powstanie Diecezji toruńskiej i jej charakterystyka
Kazimierz Wajda Rodowód Diecezji toruńskiej
Krystyna Zielińska-Melkowska Św. Chrystian – cysters misyjny, biskup Prus i pasterz ziemi chełmińskiej w latach 1222-1245
Anna Wiśniewska Pierwszy biskup chełmiński Heidenryk
Jerzy Dygdała Biskupi chełmińscy dawnej Rzeczypospolitej
Marian Pawlak Szkoły katolickie w Diecezji chełmińskiej w epoce staropolskiej (XV-XVIII w.)
Kazimierz Maliszewski Zakony i kongregacje katolickie w Diecezji chełmińskiej w czasach nowożytnych (XVI-XVIII w.) jako ośrodki religijności i kultury
Andrzej Pabian Sanktuaria i miejsca pielgrzymkowe w Diecezji toruńskiej
Waldemar Rozenkowski Świeccy  w Kościele chełmińskim
Marek Gzyło Architektura sakralna na ziemi chełmińskiej
Ewa Arszyńska Pamiątki życia religijnego wsi pomorskiej z XIX i XX wieku
Aleksander Błachowski Z dziejów kapliczek przydrożnych w Diecezji chełmińskiej
Jacek Rulewicz Bezpieczeństwo dzieł sztuki sakralnej w świątyniach z uwzględnieniem Diecezji toruńskiej
1994

 

Nr 9

Andrzej Potoczek Edukacja ekologiczna
Wiesław Tomaszewski Ochrona krajobrazu w woj. toruńskim
Stanisław L. Bagdziński Gospodarka przestrzenna gmin i regionów
Stanisław Lubicz-Lubiński Przesłanki ekologiczne do planu zagospodarowania przestrzennego
Wanda Puchacz Regionalne Centrum Ekologiczne w Przysieku – założenia programowe
Michał Kosowicz Dolina Osy – obszar chronionego krajobrazu
Wanda Puchacz Na tropie ozonu – praktyczna lekcja ekologii
Jan Owsiak

Janusz Sewerniak

Ekoturystyka szansą rozwoju terenów chronionych
Bgdan Chrapkowski

Marek Rubnikowicz

Zbigniew Zgierun

Zespół pałacowo-parkowy w Dębowej Łące – srebrny medal na VII ogólnopolskim konkursie na najlepsze prace z zakresu ochrony zabytkowych założeń ogrodowych
Zbigniew Jabłoński Ekologia – wymiar polityczny (refleksje nad odnową środowiska)
Krystyna Wyszomirska Druki Oficyny Wydawniczej Manucjuszów w zbiorach Książnicy Miejskiej w Toruniu. W 400 rocznicę powstania Biblioteki Gimnazjalnej w Toruniu
Zbigniew Jabłoński

Andrzej Potoczek

O inicjatywie powołania Centrum Rozwoju Lokalnego i Regionalnego jako czynnika promocji ekorozwoju
1994

 

Nr 10

Sesja Naukowa poświęcona uczczeniu rocznicy 450-lecia śmierci Mikołaja Kopernika (Bydgoszcz)
Marian Biskup Toruń w czasach Kopernika
Alojzy Szorc Kanonia warmińska Mikołaja Kopernika
Jerzy Sikorski Okres olsztyński w życiu Mikołaja Kopernika
Wiktor Szymaniak Udział Mikołaja Kopernika w leczeniu Jerzego Kunheima w 1541 roku
Zbigniew Jabłoński

Marian Pawlak

Staropolski partykularyzm a współczesny regionalizm
Konferencja „Regionalizm – Region. Nowe doświadczenie” (Bydgoszcz)
Andrzej Potoczek Z doświadczeń współpracy funkcjonalnej województw
Zbigniew Jabłoński Rola dziedzictwa historyczno-kulturowego w kształtowaniu współczesnej świadomości społeczności regionalnych (w aspekcie dyskusji o nowej regionalizacji w Polsce)
Roman Dysarz Kryteria przyrodnicze w delimitacji regionów na przykładzie Borów Tucholskich (tezy)
Janusz Szczęsny Studium obszaru funkcjonalnego dorzecza Brdy i możliwości jego wykorzystania przy delimitacji potencjalnych regionów (tezy)
Marian Dąbrowski Komunikacja – czynnik integrujący Region Bydgosko-Toruński (tezy)
Julian Ziemkowski Studia regionalne Wojewódzkiego Biura Planowania Przestrzennego w Bydgoszczy (tezy)
1995

 

Nr 1

Daniela Szymańska Istota społeczności lokalnych
Marian Kallas Ekologiczna Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (projekt regulacji prawnej)
Piotr Petrykowski Stowarzyszenia kulturalne a ochrona dziedzictwa kulturowego
Marek Rubnikowicz Niektóre problemy ochrony dziedzictwa kulturowego na przykładzie województwa toruńskiego
Zbigniew Jabłoński

Grzegorz Kaszyc

O idei ekorozwoju (rozwoju zrównoważonego)
Antoni Pawski

Szczepan Burak

Rola społeczności lokalnych w tworzeniu i funkcjonowaniu obszarów chronionych w województwie toruńskim
Renata Jaroszewska

Wiesław Maik

Dariusz Sokołowski

Charakterystyka procesu przemian społeczno-gospodarczych w województwie toruńskim w latach 1989-1993
Andrzej Potoczek Prawne i organizacyjne uwarunkowania ekorozwoju a poziomie lokalnym
Ryszard Sudziński Uwarunkowania i bariery rozwoju Torunia po II wojnie swiatowej
Ewa Buze Miejskie zabytkowe założenia ogrodowe Torunia. Charakterystyka walorów zabytkowych i przyrodniczych
Lech Narewski Zagadnienia ochrony pierścienia zewnętrznego twierdzy Toruń – architektura, przestrzeń, środowisko
Lidia Grzeszkiewicz-Kotlewska Wstępne wyniki badań archeologicznych grobowca Anny Wazówny
Robert Kola O moście kolejowo-drogowym na Wiśle pod Kwidzynem
Wiesław Gierańczyk Położenie transportowe i komunikacja miejska Torunia
Jan Tejchman Problematyka konserwatorska zabytków architektury (nowe regulacje prawne – na przykładzie Torunia)
Jerzy Godzik Kwidzyn – miedzy przeszłością a przyszłością
Waldemar Gęsicki Muzeum Regionalne w Brodnicy
1995

 

Nr 2

Janusz Małłek Colloquium Charitativum w Toruniu w roku 1645
Andrzej Pabian Twórcy i uczestnicy Colloquium Charitativum w Toruniu
Krystyna Wyszomirska Wpisy pamiątkowe uczestników Colloquium Charitativum z roku 1645 w Albumie Melchiora Janichusa
Leszek Zygner Wpływ Colloquium Charitativum na polską literaturę teologiczną połowy XVII w.
Eugeniusz Gąsiorowski Ratusz Staromiejski w Toruniu
Alicja Saar-Kozłowska Przygotowania przed powtórnym pochówkiem Królewny Anny Wazówny w kościele WNP Marii w Toruniu
Maria Lewandowska Filozofia prawa natury w ujęciu Ernesta Königa, rektora Gimnazjum Toruńskiego w latach 1667-1681

 

Michał Woźniak Muzeum Okręgowe w Toruniu
1996-1997

 

Nr 1

Stefan Kopczyński Nazewnictwo geograficzne Basenu Grudziądzkiego i jego otoczenia
Maciej Warchoł Budownictwo olęderskie nad środkową i dolną Wisłą
Ryszard Sudziński Stanowisko władz państwowych wobec Ziem Odzyskanych w latach 1944-1949
Alicja Saar-Kozłowska Wydarzenia historyczne w Międzynarodowym Roku Tolerancji
Zbigniew Jabłoński

Andrzej Potoczek

Dylematy reformy podziału terytorialnego Polski
Ks. bp Jan Chrapek Dylematy ludzi czasu przemian
Wojciech Kosiedowski Ku nowej koncepcji rozwoju współpracy gospodarczej w regionie Bałtyku
Jacek Wysocki Myśl konserwatorska w polskiej archeologii – zarys rozwoju i próba oceny stanu aktualnego
Kazimierz Wolfram Gmina Osiek Rypiński
1997

 

Nr 2

Procesy integracji i transformacji systemowej w jednoczącej się Europie.
Antoni Kukliński Wizje i dylematy Europy XXI wieku
Michał Dobroczyński Europa Wschodnia i Zachodnia w nowych warunkach międzynarodowych
Bohdan Jałowiecki Środkowoeuropejskie dylematy
Wojciech Kosiedowski Inwestycje zagraniczne jako czynnik międzynarodowej integracji gospodarczej (doświadczenia Polski)
Marian Lenkiewicz

Julian Polański

Dylematy polskiej polityki energetycznej w warunkach gospodarki rynkowej i integracji Polski ze strukturami Unii Europejskiej
Grzegorz Grzelak Pomorska municypalna i regionalna polityka zagraniczna w procesie nawiązywania związków międzynarodowych w regionie Europy
Benjamin Kostrubiec

Jan Łoboda

Inwestycje zagraniczne i handel zagraniczny jako przejawy transformacji społeczno-gospodarczej i przestrzennej w Europie Środkowo-Wschodniej
Zbigniew Zioło Uwarunkowania rozwoju społeczno-gospodarczego państw Europy Środkowo-Wschodniej
Eugeniusz Rydz Restrukturyzacja i przekształcenia własnościowe w polskim rolnictwie (na przykładzie Pomorza Środkowego)
Urszula Kaczmarek

Tomasz Kaczmarek

Kierunki prywatyzacji rolnictwa w Polsce i Wschodnich Niemczech
Stanisław Leszek Bardziński

Wiesław Maik

Transformacja gospodarki regionalnej i lokalnej. Studium na przykładzie województwa toruńskiego i włocławskiego
Grzegorz Gorzelak Znów o decentralizacji terytorialnej organizacji kraju
Zbigniew Jabłoński O potrzebie akceptacji społecznej reformy terytorialnej
Lech Mażewski Region samorządowy. Rozważania na przykładzie regionu Gdańska
Andrzej Potoczek Rola społeczności lokalnych w procesie reformy systemowej i terytorialnej kraju
Jacek Kotus Podmiotowość społeczności lokalnych w dziedzinie rozwoju społeczno-gospodarczego (na przykładzie polskich samorządów terytorialnych)